SINH NHẬT 50 CỦA ÚT TÚ

Cùng ngày cả nhà mừng sinh nhật chẻ Tú 50 tuổi, chắt Xiu hát rap, chắt Nui mua vui bằng màn ... tự ăn 😋 

NIẾT BÀN Ở ĐÂY! - Doãn Cẩm Liên

“I only know the book.  It is about what we discussed this morning plus string crossing (đổi dây).

Next week

  String crossing

  Shifting

  Every weeks: vibrato Ha ha ha ...! forever vibrato

In vài trang của sách Dounis là được rồi

You did so well this morning.  I am happy with your bowing so far.

Remember that I always push you to the limit. That is me.

Do you feel it is easier and more pleasant to play the violin? If the answer is "yes", you are on the right track.”

Đó là lời nhắn nhủ của “anh Thầy Đờn” dạy đàn violin cho tôi. Sau buổi học đầu tiên qua zoom, thầy viết vậy đó.

Thầy trò chúng tôi có một tình thân dài lâu từ thời thanh niên tại Sài Gòn trong trường Quốc Gia Âm Nhạc. Kế đến tôi là một trong đám học trò của ảnh, trước khi gia đình anh Thầy vượt biên. Học đàn sau 1975 là một xa xí, nhưng với trò này (tôi) anh Thầy chả thèm lấy tiền làm gì. Vì nó có gia cảnh khó khăn bố bị đi học tập, mà còn ham học đàn nên được miễn phí. Mặc dù nó học dở!

Thời gian trôi. Người người lớn lên, người này đổi địa chỉ, đổi cả quốc tịch, người kia lập gia đình con cháu đầy đàn. Nhưng sau này bắt được liên lạc, gặp lại nhau tại tiểu bang vàng nắng ấm California. Anh thầy vẫn đàn và ba đứa con gái của ảnh đã nối nghiệp bố, đứa violin, đứa piano, đứa cello. Vui sao khi gặp lại nhau, vẫn tinh thần yêu âm nhạc, vẫn thân thiết như thuở xa xưa. 

Rồi một hôm… sau bốn thập kỷ không sờ mó gì đàn địch, nhưng vì một sự tình cờ người bạn nhặt được cây đàn vionlin trên đường đi bộ trong xóm. Bạn biết bạn mình đã từng chơi đàn nên hoan hỉ tặng lại. Ôm cây đàn trên tay nhưng chưa hề có một ý tưởng mình sẽ tập lại đàn do vì có nhiều việc phải làm cho nhà, chân tay cứng đờ, không thì giờ luyện tập mà muốn đàn thì làm sao được!? Thế nhưng vẫn mở hộp đàn ra thay bộ dây mới, chỉnh sửa con ngựa (chevallet), căng cái archet, chà nhựa thông (colophane) vào nó, đặt đàn lên vai, tựa cổ vào manton, đặt archet lên dây, tay trái và tay phải đã vào vị trí, và kéo. Ồ… tiếng đàn vang thật hay. Hay không ngờ!

"Click"…thế là một ý tưởng tập lại đàn. Tải xuống từ internet vài bài etude, exercise luyện lại ngón tay trái bấm nốt và tay phải cầm archet. Phải kể chuyện này cho anh Thầy nghe mới được. Anh Thầy cũng hứng khởi như tôi, thẩy liền ba bài: một cho luyện tay archet, một cho vibrato, một cho chung cả hai tay bài Meditation de Thais của J. Massenet. 

Tôi dành từng mẩu thời gian rảnh trong ngày cho luyện tập. Khi thì ở trong nhà vào khi tối, để tránh làm phiền giấc ngủ của hàng xóm. Nhưng ban ngày thì chiếm sân sau để tập đàn. Những bài etude của violin lẽ dĩ nhiên rất khó nghe, nó khô khan, nó có thể làm nản lòng người tập và làm khó chịu tai người phải nghe! Thế là ra vườn sau là quyết định hay.

Một hôm, tôi đang say sưa tập bài Meditation de Thais, đưa thật nhẹ cánh tay phải nương tiếng đàn thật êm, archet nhẹ lướt trên dây bằng sức nặng của nó để sao cho âm thanh tả ra được một tâm trạng đang trầm lắng của một người đang “thiền”. Say sưa theo tiếng đàn, nhưng bên cạnh cũng nghe tiếng cắt cây bên nhà hàng xóm. Âm thanh do ông hàng xóm thân thương vẫn thường cắt cây hàng rào ngăn cách hai bên. Không sao, ai việc nấy! Đến khi cảm thấy hai cánh tay đã mỏi cần nghỉ ngơi, tôi ngẩn nhìn lên, một khuôn mặt thân quen ông “hàng xóm” mỉm cười:

- “Hi! I dare not to disturb you. But your violin sound so wonderful. Your song that you play so familiar to me but my wife and I can’t remember its name.”

- It’s Meditation de Thais.

Thế là một cuộc đối thoại giữa người bên này hàng rào và người cheo leo trên thang đang cắt cây bên kia hàng rào. Bà vợ là người gốc Đức thuộc gia đình âm nhạc, ông bố chơi cello và một vài dụng cụ nhạc khác, anh chị em cũng chơi đàn. Họ đã từng chơi đàn với nhau thành quartet, triplet. Nghe thế tôi bèn táo bạo đề nghị: “Ông thử hỏi xem bà nhà có muốn đàn chung với tôi bài Meditation de Thais không vậy?” “Ok, để tôi hỏi bà ấy nhé.”

Chỉ có thế thôi mà trong lòng vui. Vui vì tình thân được khởi lên chỉ bằng tiếng đàn. Chưa chắc tiếng đàn hay đâu, nhưng thật là nó là một tiếng nói chung cho con người. Không phân biệt màu da, không phân biệt ngôn ngữ, không phân biệt già trẻ lớn bé. Cứ lấy âm nhạc ra là liền có một sự hiểu, thông cảm, và niềm vui.

Tôi thấy mình thật là may mắn, tràn đầy hạnh phúc và phước hạnh. Mọi thứ trái ngon ngọt bày sẵn cho mình thưởng thức. 

Cái vui này tôi sẽ phải truyền đến tai anh Thầy. Anh ấy phải được chia xẻ niềm vui này mới được. Thầy và trò đến tuổi “già” mà còn có những chuyện vui như thế để chia xẻ thì đời thật đáng sống phải không ạ?! 

California, ngày 16 tháng 10 – 2021

Doãn Tư Liên

MỪNG HẾT GIÃN CÁCH - Maya Zayn Cỏ Xiu Sóc Hiển Ngọc

Sáng nay Cỏ ra công viên thích lắm, được lượm cỏ, lá khô, nghịch nước trong hồ, nghe chim hót, nhìn mấy con chó… - San

Chơi xong chúng nó nắm tay nhau đi về - Na 

Freedom day từ hôm thứ 2, hôm nay mới ra đường đó bác Hoà 😀 - Ngọc

Mừng hết giãn cách - San 

HUYỀN DIỆU VÀ TINH TẾ - Đoàn Khoa

Chị Thùy mến

Mấy dòng "XẢO NGÔN" này nhằm MUA VUI trong MÙA DZỊCH DZẬT chứ thực tình chả để làm gì và chẳng "CỨU ĐƯỢC SÂN KHẤU"

Em chỉ mong tất cả các "anh chị em" ở đây - qua những "mảnh vụn của một chiếc cầu vồng bị vỡ nát" này sẽ thấy "TỤI MÌNH" may mắn hơn THẾ HỆ SAU rất nhiều vì mình đã được THƯỞNG NGOẠN một số "loại hình nghệ thuật" mà trong tương lai nó sẽ BIẾN MẤT hoặc TỰ HỦY đi.

...

Chị Thanh ơi

Em định chuyển qua phần "HOÀNG HÔN của Sân Khấu Thế Giới và ĐÊM TRƯỜNG của Sân Khấu VN" nhưng qua mấy ý của chị, em sẽ viết thêm một đoạn nữa về "Trường Học Cho Khán Giả"

...

Khác với ĐIỆN ẢNH dành cho SỐ ĐÔNG (mặc dù có một số phim dành cho 1 đối tượng khán giả hạn chế)

Đúng với chức năng GIẢI TRÍ là ĐẦU TIÊN của "biểu diễn" nhưng nếu chỉ "đơn thuần" với mục đích này thì một "sản phẩm" sân khấu (hoặc điện ảnh) [không thể nói là một "tác phẩm"]

Dù có hấp dẫn tới đâu nó cũng sẽ bị "ĐỀ" sau một thời gian.

Nếu không chứa đựng THÔNG ĐIỆP thuộc về TƯ TƯỞNG thì một XUẤT PHẨM (sân khấu & điện ảnh) không thể gọi là TÁC PHẨM được mà chỉ dừng lại ở chữ SẢN PHẨM mà thôi.

Lấy thí dụ như khi phim AVATAR ra đời - mọi người "ngây ngất" trước hiệu quả 3D lộng lẫy của nó, thế nhưng sau 1 năm (và bây giờ) chẳng ai "can đảm" coi lại phim ấy. Vậy mà "Cuốn Theo Chiều Gió" hay "Thời Đại Tân Kỳ" và "The Kid" của Charlot mỗi khi coi lại vẫn làm mình cười và khóc trong từng trường đoạn.

...

Thực khách không thể vào 1 tiệm PHỞ để gọi 1 tô BÚN BÒ được (trừ khi tiệm này bán mọi món)

Ngay ở BẢNG HIỆU - khán giả đã biết mình tới rạp hát ấy để xem cái gì.

SÂN KHẤU và KHÁN GIẢ của nó đã TỰ CHỌN LẪN NHAU.

Có những loại hình biểu diễn thu hút chụp ngàn khán giả trong 1 đêm nhưng có vài khán phòng nhỏ hẹp chỉ chứa dưới 100 người lại có 1 chương trình "tuyệt hảo".

Chưa ai khẳng định người TRÍ THỨC mới cảm hết cái hay cái đẹp của SÂN KHẤU so với người BÌNH DÂN bởi SỰ CẢM NHẬN về một vở tuồng của khán giả luôn luôn BÌNH ĐẲNG.

(Với đám "nouveau riche" - sự "cảm nhận" của họ về "nghệ thuật" đôi khi làm nghệ thuật bị TỔN THƯƠNG)

Thế nhưng - nếu NẮM RÕ NHỮNG TRÌNH THƯỚC BIỂU DIỄN của một loại hình nào đó - ta sẽ thấy nó MẠCH LẠC và DỄ HIỂU hơn nhiều so với người không biết.

Thí dụ như ngày xưa, những người nông dân, lao động - nhưng khi xem TUỒNG - CHÈO đều CẢM NHẬN ĐẦY ĐỦ mọi TÌNH TIẾT trong từng vở tuồng mặc dủ vốn liếng chữ nghĩa của họ chẳng là bao  - trong khi hiện tại, nhóm trí thức hoặc sinh viên học sinh trẻ - khá giỏi nhiều ngôn ngữ nhưng khi xem các thể loại biểu diễn xưa - họ chẳng hiểu gì hết.

Có 1 chuyện vui nhỏ:

Khi ông Trần Văn Khê giảng thuyết trong 1 hội nghị do UNESCO tổ chức tại Paris - nhân lúc có bà Phùng Há và "kỳ nữ" Kim Cương đang ở bên ấy.

Ông Khê có nhờ 2 vị này minh họa cho bài nói chuyện của ông bằng trích đoạn "Lữ Bố & Điêu Thuyền".

Vì đột xuất nên màn trình diễn này hoàn toàn không có cảnh trí và 2 diễn viên sẽ "LIP-SYNC" trên nền nhạc đã thâu sẵn.

Trong quá trình "diễn" - vì "LÀM ĐIỆU" bà Kim Cương bị "hụt" nhạc - bà ta thích ứng bằng cách chạy qua vị trí của Lữ Bố để 2 người có thể nối lại sự phối hợp với nhau.

Sau màn trình diễn ấy - nhiều người khen ngợi, nhưng có một KHÁN GIẢ nói rằng:

"Thay vì ĐI QUA - Cô đã BAY qua 1 CÁI CẦU !"

Bởi trong quá trình diễn trước đó - 2 nhân vật trên đã TẢ cho khán giả THẤY (trong VÔ HÌNH) giữa họ là MỘT DÒNG NƯỚC có một CÂY CẦU BẮC NGANG.

Thế mới thấy SỰ HUYỀN NHIỆM CỦA DIỄN XUẤT cũng như sự TINH TẾ CỦA KHÁN GIẢ.

Gút lại - dù SANG hay HÈN - khi ta NẮM RÕ những QUY ĐỊNH của một thể loại nào đó - ta sẽ thưởng thức nó một cách TRỌN VẸN HƠN.

(tương tự như DÂN SÀNH ĂN sẽ THƯỞNG THỨC TÔ PHỞ của mình với đầy đủ mùi vị hơn là những kẻ ĂN CHO NO hoặc ĂN CHO CÓ.

...

Em cũng phải dừng ở đây bởi nhắc tới PHỞ - BỖNG DƯNG THÈM PHỞ

(mấy tháng trời bị "phong tỏa" có được nếm lần nào đâu!!!)

K

***

Quá hay ĐK ơi 🤩

Nhất địng phải ghi danh vô Trường Học Dạy Khán Giả của Khoa.

Và nàng Scheherazade qua đây sẽ được bao ăn phở thả dàn.  Hoặc ăn phở bà Thanh cũng ngon chán 😊

- chị Thanh

SỰ LẶNG LẼ ... - Đoàn Khoa

SÂN KHẤU VỀ KHUYA của nàng Scheherazade...

...

Hãy "ĐỔ THỪA" vì "đại dịch" mà Sân Khấu và Điện Ảnh điêu đứng...

Thế nhưng sự thật không "đơn giản" như vậy.

Thí dụ không hề có "đại dịch" thì những nghệ thuật trên như thế nào?

Như đã nói ở phần trước - sự xuất hiện của INTERNET đã đảo lộn nhiều thứ và ĐIỆN ẢNH là ngành chịu nhiều thiệt hại nhất.

Không tính việc những kiệt tác điện ảnh bị PHÁT KHÔNG trên web khiến khán giả "lười" tới rạp - INTERNET còn làm nghệ thuật này BÍ LỐI và loay hoay tìm hướng thoát thân.

Mươi năm trở lại đây, các giải thưởng cao quý của ĐIỆN ẢNH như Oscar, Canne, Venice, Berlin... đã không tìm ra được những kiệt tác như mấy chục năm trước như "Thiên Đường Cinema" (Cinema Paradiso- Ý), "Cái Trống Thiếc" (The Tin Drum - Đức), "Khởi Hành" (Departure - Nhật)...

Thế Chiến I (cách đây hơn 100 năm) - Thế Chiến II (hơn 80 năm) vẫn là đề tài được lặp đi lặp lại thường xuyên trong những bộ phim mới.

Đề tài "Trái Đất & Sự Sống bị hủy diệt" diễn tả SỰ BI QUAN về một thế kỷ mới cũng không khác gì nhiều so với trước đây ngoài kỹ xảo và dàn cảnh có phần "rùng rợn" hơn xưa.

Hollywood duy trì và phát triển thể loại phim SIÊU ANH HÙNG là có lý do của nó:

*Chỉ duy nhất thể loại này - khán giả sẽ bị CHÌM ĐẮM trong "THẾ GIỚI ẢO" của khán phòng mà điều này không thể XEM TẠI NHÀ hay qua INTERNET.

Thế nhưng loại phim SIÊU ANH HÙNG xét cho cùng chỉ là những phim HOẠT HỌA 3D do "người thật" đóng mà thôi!

...

SÂN KHẤU cũng bị INTERNET "tấn công" - thế nhưng sự TỔN THẤT của nghệ thuật này không BI ĐÁT như ở Điện Ảnh...

...

Từ giữa thế kỷ 20 - khái niệm SÂN KHẤU CHO MỘT LOẠI KHÁN GIẢ NÀO ĐÓ đã được hình thành - nghĩa là việc XEM VỞ DIỄN nào đó không phải DÀNH CHO TẤT CẢ MỌI NGƯỜI.

Sân Khấu cho Thiếu Nhi - Sân Khấu Thể Nghiệm - Sân Khấu Hiện Sinh - Sân Khấu "Hư Vô" (Nada) ... đã TỰ TÌM CHO MÌNH MỘT ĐỐI TƯỢNG KHÁN GIẢ NHẤT ĐỊNH chứ không "ĐẠI TRÀ" và "CHUNG CHUNG" nữa.

...

Và từ việc "PHÂN LOẠI" này đã nói lên một điều rằng:

"MUỐN THƯỞNG THỨC MỘT TÁC PHẨM SÂN KHẤU - KHÁN GIẢ CẦN THIẾT PHẢI CÓ MỘT "TRÌNH ĐỘ" NHẤT ĐỊNH"

...

Một mẩu chuyện nhỏ như sau:

"Khi cùng xem 1 chương trình hòa nhạc với bà Hoàng Điệp - khi dàn nhạc sắp hết 1 hồi - bà Điệp mới thì thầm với em rằng:

"Lạy Trời khán giả đừng vỗ tay vì bài này chưa hết"

Thế nhưng khi dàn nhạc ngừng để chuyển đoạn - nguyên cả khán phòng vỗ tay đôm đốp - trước sự "ngỡ ngàng" của dàn nhạc giao hưởng..."

...

Mẩu chuyện nhỏ trên chỉ để nói rằng KHÔNG DỄ ĐỂ XEM MỘT TÁC PHẨM SÂN KHẤU....

...

Ngày trước, em nhận được một tập tài liệu được dịch từ các bài viết nước ngoài với tựa đề là:

"TRƯỜNG HỌC DÀNH CHO KHÁN GIẢ"

Ban đầu em hơi "buồn cười" nhưng khi đọc thì cảm giác "HÃI HÙNG" ngày một gia tăng bởi nếu không được CHUẨN BỊ CHU ĐÁO - KHÁN GIẢ KHÓ LÒNG CẢM NHẬN ĐƯỢC HẾT NHỮNG ĐIỀU TUYỆT VỜI TỪ THỂ LOẠI NÀY.

Thật vậy - nếu không biết ít nhiều về nhạc - khó thể thưởng thức một buổi hòa nhạc một cách trọn vẹn - mặc dù sự cảm nhận âm nhạc chủ yếu luôn là CẢM XÚC.

Không thể hiểu được BALLET nếu như thiếu một QUÁ TRÌNH tìm hiểu NGÔN NGỮ CƠ THỂ của nghệ thuật này và càng rắc rối hơn khi xem các vở BALLET HIỆN ĐẠI với đủ mọi ƯỚC LỆ và QUY ĐỊNH hoàn toàn KHÁC với BALLET CỔ ĐIỂN.

...

Trở lại SÂN KHẤU KỊCH.

Điều đáng tiếc nhất ở Việt Nam là khán giả không biết nhiều về các THỂ LOẠI KHÁC trong bộ môn này.

Tương tự như HỘI HỌA hoặc THI CA -  người ta chia nhỏ trong mỗi loại hình trên những XU HƯỚNG khác nhau thí dụ như "Hiện Thực", "Trừu Tượng", "Ấn Tượng", "Duy Mỹ", "Hiện Sinh"... Kịch Nghệ Thế Giới rất đa dạng với nhiều thể loại bởi mỗi thứ đều mang một thế mạnh và một "KIỂU DIỄN ĐẠT KHÁC NHAU"

Có những vở kịch - nếu theo kiểu "phân tích tâm lý" thông thường (hiện thực) thì không dựng được và chẳng hiểu tác giả muốn nói gì.

Thí dụ:

"En attendant Godot" ("Trong khi chờ Godot") của Samuel Beckett chẳng hạn.

Các nhân vật đều ngóng chờ 1 người tên là Godot nhưng từ đầu đến hết vở kịch nhân vật ấy không tới.

Godot chính là GOD

Ngoài ra trong vở kịch còn có nhân vật tên là Lucky - nhân vật này trên cổ đeo một cái vòng và bị dắt đi như CHÓ.

...

Những vở kịch của Eugène IONESCO (Pháp - gốc Rumani) [không phải UNESCO] - tuy mang bên ngoài cái vẻ "đời thường" nhưng quá nhiều "ngụ ý" đằng sau đó.

Nó không có kết cấu như thắt gút, mở gút, cao trào... của một vở kịch thông thường - đôi khi kết kịch là một SỰ LẶNG LẼ để NGƯỜI XEM SUY NGẪM...

...

Tóm lại nếu không có một NỀN TẢNG "kiến thức tổng quát" cùng "lịch sử thế giới" cộng thêm "thần thoại và truyền thuyết" thì với một vở kịch có quá nhiều ẨN DỤ, người xem sẽ chẳng hiểu vở kịch ấy nói gì và tại sao trang trí, thiết kế , tạo hình nhân vật v.v... lại "kỳ cục" đến thế...

Có lẽ cũng nên "tạm dừng" tại đây vì "GIỜ CƠM TỚI RỒI - GIỜ CƠM TỚI RỒI - MỜI ANH XƠI - MỜI CHỊ XƠI..."

DK

***

Hay quá ĐK.

Chuyện sân khấu tìm đối tượng khán giả nhất định, và đòi hỏi khán giả phải có một trình độ tối thiểu, là chuyện hợp lý.

NHƯNG đừng quên rằng nhiệm vụ thiên bẩm và tiên quyết của sân khấu là GIẢI TRÍ, (dù sau đó nó có quyền len lén luồn thêm tính giáo dục, khơi động, suy ngẫm v.v... vô).

Nói theo kiểu bác Giao là người thích ăn ngon - 1 món ăn ngon thì dù là người sang kẻ hèn, người Đông kẻ Tây, bình dân hay học thức đều phải thấy ngon cái đã.

Một người đi xem hát, ra về thấy hay thấy thích thú, có thể không hiểu tại sao hay, tại sao mình thích.  Nhưng từ đó có thể dấy lên chuyện muốn tìm hiểu thêm vì nó ...

Và từ đó cái TRƯỜNG HỌC DẠY KHÁN GIẢ hoàn toàn hợp lý và cẩn thiết.  Chị sẽ sẵn sàng giơ tay xin ghi danh 🖐

Nhưng mà nhiều khi chỉ cần khán giả ra về thơi thới hân hoan cũng đủ là mục đích tối hậu của sân khấu rồi.

Tiếp tục chờ nàng Scheherazade ...

- chị Thanh

***

Đoàn Khoa ơi, có thể năn nỉ ĐK đưa tất cả những suy nghĩ này vào thành một cuốn sách nữa không?

Má Thùy xin được làm thư ký và người sửa chánh tả!

Những suy nghĩ này giống như cách Đoàn Khoa đã dạy cho nhân viên má Thùy về cảm thụ nghệ thuật, đặc biệt là những cái gọi là "định nghĩa" về Nghệ thuật.

Hổm rày má Thùi đang lam lũ tất bật quá nhưng vẫn lén vô đọc nhanh. Do đó mới có yêu cầu này để những email này không bị trôi dạt mất.

Thương Đoàn Khoa với những tâm nguyện thật thiết tha cho nghệ thuật, đừng để mai một nhe.

Thương và nhớ cả nhà

Má thùi

CHÁU NHÀ DOÃN - CHÁU NHÀ ĐỖ - Nô, Mê Linh

 

CHẮT CỤ YÊU ÂM NHẠC - Nui, Chub

***

Chub nói là Chub cần cái phím đàn để Chub chơi guitar at home 😍🤪😜