THỊ GIÁC THẮNG THÍNH GIÁC - Đoàn Khoa

 

Tiếp tục câu chuyện "trường kỳ" của nàng Scheherazade.

...

Đúng như chị Thanh nói - sau một "giai đoạn" nào đó, một số ngành nghề lỗi thời sẽ "biến mất đi" và thay vào đó những hình thức hoạt động mới.

Sân khấu hay Nghệ Thuật cũng vậy, một số thể loại cũng bị "tự hủy" hoặc "hóa thân" nhằm thích nghi với điều kiện "sống" mới.

Không có khán giả - Sân Khấu phải chết - như một điều tất nhiên.

Thế nhưng ngay cả khi CÒN KHÁN GIẢ - Sân Khấu vẫn CHẾT.

Trường hợp cụ thể là CẢI LƯƠNG - khán giả của thể loại này vẫn còn khá đông nhưng sự hoạt động của nó hết sức ĐÌU HIU

(ngay cả khi chưa có dịch bệnh)

Bởi loại hình này vẫn đi trên mội LỐI MÒN và không biết phải LÀM MỚI MÌNH NHƯ THẾ NÀO !!!

Tiếc nhất là TUỒNG.

Những MẢNG MIẾNG của nghệ thuật này hết sức tuyệt vời (cho dù những "nghệ nhân" sáng tạo ra nó là những người vô danh và thậm chí xuất thân từ tầng lớp "thấp kém")

Thỉnh thoảng em vẫn "ứng dụng" những "MẢNG MIẾNG" này trong vài lớp kịch "HIỆN ĐẠI" của mình.

Em tự nhủ:

"Nhiều tiết mục ballet "hiện đại" - ý nghĩ của họ cũng chưa "ĐỘC ĐÁO" bằng vài lớp trong HÁT BỘI VIỆT NAM...

(chuyện này sẽ bàn sau - khi "trà dư tửu hậu)

...

Hồi ĐIỆN ẢNH mới ra đời - ai cũng nghĩ rằng SÂN KHẤU sẽ CHẾT.

Nhưng thực tế chứng minh điều đó đã không xảy ra và loại hình SÂN KHẤU đã "CHUYỂN DẠNG" đến độ HAY KHÔNG CHỊU NỔI và KHÁC XA so với ĐIỆN ẢNH.

Những DIỄN VIÊN SÂN KHẤU cũng được "đánh giá" cao hơn những DIỄN VIÊN ĐIỆN ẢNH thông thường.

(hiện nay - trong những phim của Pháp - các diễn viên "KỊCH" được mời đóng phim - trên bảng tên giới thiệu, bao giờ dưới tên của họ đều có dòng chữ:

"Comédie Francaise" - tạm gọi diễn viên của "Viện Kịch Nghệ Pháp")

Và SÂN KHẤU trong THẾ KỶ mới này đã tiến một bước RẤT XA nhưng lại RẤT GẦN với những gì mà SÂN KHẤU NGUYÊN THỦY từng làm.

Nghĩa là SÂN KHẤU HIỆN ĐẠI đã đi MỘT VÒNG XOẮN ỐC chứ không phải 1 VÒNG TRÒN để trở về điểm xuất phát.

...

Như đã nói trong những phần đầu - các THIẾT BỊ HIỆN ĐẠI đôi khi PHÁ HỎNG một loại hình nghệ thuật nào đó.

Thí dụ như MÀN HÌNH LED làm phông hậu có thể giúp các vở diễn "thay đổi cảnh trí liên tục" nhưng nó lại CỤ THỂ và MINH HỌA bối cảnh.

Nó đã khiến 1 VỞ DIỄN trông GIỐNG như 1 BỘ PHIM nhưng lại kém SINH ĐỘNG hơn nếu như người ta coi vở kịch này chuyển hẳn thành movie.

Thiết bị ấy cũng "tước" đi khả năng TƯỞNG TƯỢNG của khán giả)

...

Trở lại với HÁT BỘI hay CHÈO CỔ Việt Nam - giá như SÂN KHẤU CỨ TRỐNG LỐC và  các diễn viên cứ hóa trang kiểu NGÔ GHÊ như "ngày xưa" thì chắc chắn sẽ gợi cho người xem chúng ta một CẢM GIÁC NGỘ NGHỈNH (giống như ta nhìn thấy những con RỐI NƯỚC được vẽ hết sức MỘC MẠC và THÔ THÁP như những CON NỠM nhưng chúng lại CÓ DUYÊN và BUỒN CƯỜI hơn là MỸ MIỀU và TRAU CHUỐT.

...

SÂN KHẤU PHƯƠNG TÂY may mắn hơn "nước nhà" bởi họ có NHỮNG ĐỘI NGŨ CHUYÊN NGHIỆP để làm được tối đa những ý tưởng mà họ muốn.

Thế nhưng họ cũng gặp phải 1 con QUÁI VẬT đó là INTERNET.

Con "quái vật" này nó không chỉ BÓP CỔ ngành Sân Khấu mà ngay cả ĐIỆN ẢNH cũng NGẤN NGƯ vì nó.

..;

Người ta bắt đầu có "thói quen" LƯỚT WEB - THẤY - THẤY - VÀ THẤY.

Một thế giới BAO LA hiện ra và mọi người LƯỚT trên đó NHƯNG ÍT AI ĐI VÀO CHIỀU SÂU CỦA NÓ.

Vì "thói quen" này mà khán giả ngày nay đã không KỊP nghe ra 5 chữ:

"ĐẬP GƯƠNG XƯA TÌM BÓNG" - như đã nói ở phần đầu.

Hiện tại ta có thể nói: THỊ GIÁC thắng THÍNH GIÁC.

(Nói "nôm na" là THẤY MỚI TIN)

Và như thế không chỉ SÂN KHẤU mà cả ĐIỆN ẢNH cũng rơi vào tình trạng KHỦNG HOẢNG...

...

Phải dừng tại đây - ... ĐỂ THỞ... "XÓ RỲ" !!!

K

P/S: chương sau sẽ là: "TRƯỜNG HỌC CHO KHÁN GIẢ"

NIẾT BÀN Ở ĐÂU? - Doãn Cẩm Liên

Người xưa thường hay nói “Xa mặt cách lòng”. Có câu nói là có sự thật như vậy xảy trên thế gian này: lâu không gặp là từ từ quên, từ từ bớt thân thiết, bớt hiểu nhau, bớt thương nhau, vân vân và vân vân. Do vậy hai chị em Xóm Dừa chúng tôi đã lên chương trình đi thăm anh chị Xóm Nho ở tận Ontario. Với ý muốn là không “cách lòng” và không “xa mặt”. 

Xóm Nho và Xóm Dừa là tên gọi cho hai nhóm người có cùng chung một niềm tin vào Phật pháp và muốn thực tập theo những gì ông Phật chỉ ra để có được an lạc. Hai xóm Nho và Dừa lại còn thêm một điểm chung nữa là dùng pháp môn Làng Mai của sư Ông Thích Nhất Hạnh cho con đường tu học. Chỉ vì hai nhóm ở cách xa nhau quá, xóm Dừa ở Orange county còn xóm Nho ở Ontario, bốn mươi ba phút lái xe “free way”, nên mới chia thành hai nhóm nhỏ cho tiện bề sinh hoạt và học tập. Tuy vậy, hai xóm chúng tôi tuy xa cách về mặt địa lý, nhưng không xa ý tưởng nên đã từng sát cánh bên nhau làm cơm chay gây quỹ cho Lộc Uyển trong nhiều năm qua. Và cả hai nhóm đã cùng nhau nấu ăn cúng dường các vị xuất sĩ trong mùa tu học năm 2021. Đó là những lý do khiến chúng tôi thành thân thiết nhau là vậy.

Hai xóm chúng tôi thường gặp nhau qua internet, trên zoom hằng tuần vào tối thứ Năm, những ngày tụng giới, thế nhưng vẫn chưa đủ vì chỉ mới là hình ảnh và tiếng nói qua một thiết bị vi tính hay cellphone không thôi. Còn rất nhiều sự thiếu hụt nếu mình không được gặp mặt như ngày hôm nay. 

Quyết định tốc hành khi chào tạm biệt nhau ở sân bếp tu viện Lộc Uyển, hai đứa xóm Dừa chúng tôi đã hẹn hò với anh chị trưởng nhóm xóm Nho vào cuối tuần, tuần lễ thứ hai của tháng 10, đi chùa Quang Thiện thăm xóm Nho.

Vậy là đi. Chủ Nhật thật đẹp trời, nắng gió vừa phải vì trời chiều lòng người để chúng tôi đến điểm hẹn đúng giờ 10 Am. Vừa đúng khóa lễ bắt đầu, ngồi thiền, đọc kinh, nghe một thời pháp của Thượng Tọa trụ trì. Toàn thể tăng thân được hướng dẫn ngồi thiền nửa tiếng. Rồi đến đọc kinh. Có phần đọc kinh tiếng Việt, rồi đến phần đọc kinh tiếng Pali do một vị sư đến từ Ấn Độ. Lần đầu tiên tôi được nghe âm giọng một ngôn ngữ mà thời xưa Đức Phật đã dùng để thuyết pháp. Nghe thật lạ nhưng rất êm tai. 

Cuối cùng buổi lễ, Thầy trụ trì cho một thời pháp ngắn. Thầy dặn dò các tăng thân chuyên cần tu học từng ngày, từng giờ, từng phút, từng giây. Không phải là phải ngồi thiền lim dim im lặng mới là tu, không phải là đọc kinh ra rả mới là tu, mà là ngay những khi ra vườn chăm sóc cây cối, khi quét sân, khi làm cơm cho đại chúng, cho gia đình ăn… cũng là những lúc tu đấy. Ý tưởng này làm người viết thích thú vô ngần, vì tính ra mình chỉ là cư sĩ. Cuộc sống của người không tu là đầy ắp những việc phải làm cho một ngày. Làm cho chính mình, làm cho gia đình, làm cho xã hội thì giờ còn lại cho tu tập rất ít. Cho nên tận dụng tất cả những sinh hoạt trong ngày biến nó thành công cụ tu là thượng sách. 

“Dạ, con xin vâng lời thầy dậy để việc tu học của con trở nên dễ dàng và hiệu quả hơn ạ.”

Sinh hoạt đầu ngày tại chùa Quang Thiện rất nghiêm túc là thế, nhưng đến phần sau trở nên hào hứng hơn khi toàn thể tăng thân sắp hàng vào bếp khất thực. Nhà bếp của chùa Quang Thiện là số MỘT. Không có số hai vì một bữa ăn trưa ngon, đẹp, và chất lượng. Nhà bếp chắc phải chuẩn bị từ sáng sớm tinh mơ cho thực đơn rất nhiều món: miến xào, gỏi, chả giò, và bún mắm chay thì giờ ngọ mới kịp cho đại chúng ăn. Tráng miệng có chè trôi nước, chè xâm bổ lượng. Đó là chưa kể những món khác do tăng thân mang đến cúng dường như thạch và bánh mì croissant. Ấn tượng thật đó chứ. Mọi người tụ tập về chùa để tu học mà được ăn như thế thì chả trách người đời có câu “Có thực mới vực được đạo!”

Anh chị trưởng bếp Thiện Từ, kiêm chức quản gia cho chùa đã tiếp chúng tôi ấn tượng chẳng kém những món ăn vừa kể. Cả bốn anh chị em chúng tôi cùng ngồi chung bàn với nhau sau khi khất thực. Đáng lẽ là phải ăn trong chánh niệm, không nói chuyện để chiêm niệm thức ăn ngon, mà chúng tôi lại hơi buông lỏng nguyên tắc này do vì đường xa gặp bạn hiền! Chủ nhà và khách có nhiều chuyện để nói nên… khi viết dòng này, người viết có hơi chút xám hối! 

Xong việc thăm chùa lại đến việc thăm nhà của anh chị Thiện Từ. Lại một ấn tượng khác, một căn nhà đẹp đẽ, ngăn nắp, tươm tất từ trong nhà ra đến ngoài vườn. Xin phép anh chị nhé, cho người viết được tả tại sao lại có những tĩnh từ mĩ miều trên. Này là một dãy tủ đông, tủ đựng đồ khô, những kệ và kệ sắp xếp ngăn nắp những nguyên vật liệu sẽ sử dụng nấu ăn cho chùa. Ngăn đông ngăn nắp theo ngăn đông, kệ đựng đồ khô ngăn nắp theo kệ: hàng hàng lớp lớp bún khô, miến tàu, nấm hương, nước tương, đường, muối, bột nêm… Ai đã từng lăn lộn trong bếp, bất kỳ loại bếp gì và ở đâu thì cũng nhận thấy chủ nhân của kho chứa này thật là giỏi, ngăn nắp và tháo vát đến dường nào.

Trong nhà ra đến vườn thì lại dùng ngôn ngữ nơi vườn tược. Cây ăn trái và rau cỏ sống hòa thuận với nhau theo từng khu. Cây lớn được sắp xếp dọc theo hàng rào mỗi em một vị trí không lấn đất dành sân của nhau. Cây ổi bói ba trái tòng teng sát đất, dễ thương gì đâu! Cây lựu trắng không lập lòe lửa đỏ, nhưng trái treo lủng lẳng như đèn lồng phố cổ Hội An. Cây táo tàu được cưng nên ngự trên một chậu bự bằng inox. Vì ý chủ nhân không muốn nó quá lớn để rễ có thể làm phiền cái chân của anh hàng rào. Dàn thanh long vững chãi, trái đỏ au như mời gọi khách thăm vườn. 

Sang đến góc vườn rau củ. Đây là khu trồng kiệu cho mùa Tết sắp đến. Khoảnh hành lá xanh rì, dành cho việc nêm nếm nồi canh, đĩa xào thêm phần màu sắc và tăng hương vị. Húng quế, răm, húng lũi… chẳng thiếu món nào cho bếp ăn của anh chị chủ nhà. Ghé tai nói nhỏ rằng nếu mình bất chợt đến xin một bữa ăn nhà anh chị Thiện Từ này, bảo đảm là ấm bụng mà ngon! Nghe sợ chưa anh chị?

Phần cuối cùng, trước khi hai chị em xóm Dừa rong ruổi trở về Orange County là chương trình thưởng thức trái cây vườn nhà. Những trái vừa thấy giờ đã nằm trên đĩa: ổi đỏ thơm và ngọt, thanh long ngọt lịm và rock melon. Thanh long và ổi nhà ngon hơn hẳn rock melon được mua từ chợ nên đĩa sạch trơn!

Ăn đã xong, nói đã hết chuyện, giờ chia tay đã điểm, xóm Dừa đứng lên chào từ biệt xóm Nho. Tay xách nách mang nào là trái, nào là món để nấu ăn, nào là củ để gieo trồng làm cuộc chia tay thêm phần bịn rịn vì… nhiều thứ quá! Quên cả hẹn hò chừng nào gặp lại? Ở đâu? Không sao, chúng ta ở thời đại internet, điện thoại cầm tay thì có gì là khó. Chỉ có là lòng vui miên man vì cuộc hội ngộ, vì tình thân hai “xóm”. 

Ở tuổi xế xế chiều này còn có những giây phút như vậy là đang ở niết bàn. Nhiều giây phút niết bàn gộp lại làm thành một cuộc sống đáng sống. Để khi có chết thì cũng đã có niết bàn ngay trong tâm rồi!

Niết bàn ở đâu xa 

Ngay tự lòng ta mà ra 

Tình thân, tình người, tình nhân loại 

Khó chi mà nghĩ không ra!

California, ngày 13 tháng 10 – 2021

Chân Nhã Uyển

SÂN KHẤU >< ĐIỆN ẢNH - Đoàn Khoa

Em mạn phép "Trò Truyện" với chị Thanh nhưng qua đây cũng muốn chia sẻ với Doãn Gia về những gì em nghĩ về SÂN KHẤU.

Không phải nhờ "ở không" vì DZỊCH - trước đây em đã "băn khoăn" rất nhiều "tồn tại" của sân khấu trong "thời đại mới" này.

(chuyện này khá DÀI DÒNG - do đó em sẽ "ĐI" từng ý chính hoặc từng mail lần lượt để mọi người có thể chia sẻ cùng em về đề tài rắc rối này)

Bắt đầu từ 1 câu hát gồm 5 chữ của Đoàn Chuẩn-Từ Linh:

"Đập gương xưa tìm bóng..."

Có 1 lần, em nói với 1 người bạn Pháp về ý của câu này (tất nhiên với "trình độ" và mớ chữ ít ỏi của em)

Thì người ấy nói rằng:

"Plein de poésie" - đại khái là "Đẫm chất thi ca"

Em có nói thêm rằng ca từ trong các bài hát Việt Nam là như thế đó.

Thế nhưng trong thời buổi ngày nay, gần như không ai CHỊU KHÓ bỏ ra 5 giây để LẮNG NGHE và CẢM NHẬN những điều SÂU SẮC và THI VỊ ấy.

Họ tiếc 5 giây nhưng lại MẤT RẤT NHIỀU THỨ !

Trở lại với SÂN KHẤU.

Sân Khấu và Điện Ảnh - ban đầu tưởng là "cousin" NHƯNG THẬT RA CHÚNG KHÁC NHAU VỀ CƠ BÀN.

Với Điện Ảnh - khán giả chỉ được COI những gì mà đạo diễn MUỐN HỌ THẤY .

Với Sân khấu thì khác - một Đạo diễn giỏi là người biết cách để khán giả CÙNG SÁNG TÁC VỚI HỌ (Họ: tập thể nghệ sĩ)

Khán giả xem 1 tác phẩm sân khấu bằng KINH NGHIỆM TỪNG TRẢI CỦA ĐỜI MÌNH - do đó cùng 1 vở tuồng có người thấy hay nhưng có người thì ngược lại.

Sân khấu BUỘC khán giả PHẢI TƯỞNG TƯỢNG không chỉ bằng THỊ GIÁC mà còn bằng THÍNH GIÁC nữa.

Thí dụ 1:

Một trận chiến tàn khốc chỉ bằng ÂM THANH TRONG HẬU TRƯỜNG ... rồi sau đó 1 vài người lính TÀN TẬT bò lết ngang qua sân khấu cũng đủ để khán giả "THẤY"  một trận chiến tàn khốc.

(trong khi điện ảnh phải tả bằng rất nhiều ĐẠI CẢNH + TRUNG CẢNH + CẬN CẢNH thậm chí ĐẶC TẢ... vậy mà đôi khi "KHÔNG ĐẠT ĐƯỢC" sự MIÊU TẢ NÀY)

Thí dụ thứ 2:

"Sân khấu tối đen - chỉ 1 luồng ánh sáng duy nhất và thẳng góc với mặt sàn (do đó, chỉ khi diễn viên đi ngang qua hoặc vào vùng sáng này, khán giả mới thầy được họ.)

Có 1 cặp NAM-NỮ - họ cải lộn rồi tăng dần đến độ "ẨU ĐẢ" - người ta nghe tiếng những cuốn sách rơi từ kệ xuống đất, tiếng bình nước vỡ toang, tiếng giằng co của 2 người - tiếng rượt đuổi - tiếng ném những vật vào nhau - tiếng tát - tiếng gào - tiếng la hét nhưng bị bịt lại - tiếng NỨC NỞ... - tiếng vải bị XÉ ... - sau cùng tiếng RÊN RỈ của 2 người yêu nhau...

Trên thực tế, không hề có KỆ SÁCH, không có BÌNH THỦY TINH, chẳng có QUẦN ÁO BỊ XÉ... nhưng khán giả đã THẤY bằng CON MẮT NỘI TÂM của họ từ trạng thái cải vã điên cuồng cho tới cảnh yêu đương cuồng nhiệt...

Nguyên "trường đoạn" trên - nếu coi trong sân khấu sẽ ĐẢ hơn trên Cine...

...

SÂN KHẤU NGUYÊN THỦY có kiểu XỬ LÝ như trên.

Nhờ cách XỬ LÝ NÀY mà CHÈO và TUỒNG của ta RẤT ĐỘC ĐÁO.

Chỉ cần MỘT MẶT PHẲNG (tạm gọi CHIẾU CHÈO) và thậm chí khán giả ngồi vây quanh 4 mặt - các nghệ sĩ Việt Nam đã KHẮC HỌA tấc cả BỐI CẢNH cũng như tình huống mà kịch bản miêu tả.

Tới THỜI VĂN MINH -  Thấy các "thể loại khác" có MÀN MÙNG & CẢNH TRÍ (cùng kỹ xảo hỗ trợ) CHÈO và TUỒNG cũng chịu khó UPDATE bằng cách NHỒI vào THỂ LOẠI của mình một đống hổ lốn.

MỚ HỔ LỐN RƯỜM RÀ nà làm LU MỜ "nghệ thuật diễn xuất" của diễn viên.

Và đó là lý do mà CHÈO & TUỒNG đã chết.

...

Cải lương ra đời - lấy nhiều MIẾNG TRÒ từ 2 thể loại trên nhưng CẬP NHẬT ĐƯỢC bối cảnh cuộc sống "mới" (thời đó) như "Gái Bán Bar", "Đĩ Điếm", "HÚT SÁCH"... thì lập tức nó bật lên NHƯ CƠN SÓNG THẦN bởi DỄ HIỂU - TRÀO LỘNG hơn những thứ trước đó nhưng cũng BI AI để làm TRÁI TIM KHÁN GIẢ THỔN THỨC...

...

Em viết tới đây... mai mốt rảnh sẽ viết tiếp .... Mệt quá rồi.

DK

Viết tiếp "thiên phóng sự" về Sân khấu.

...

"Cải Lương" - đúng nghĩa của nó là "SỬA ĐỔI ĐỂ TỐT HƠN" đã "không ngại" "UP" vào nó những MIẾNG DIỄN của tuồng chèo, bổ sung những ca khúc "tân nhạc"... thậm chí cả ảo thuật và xiếc... MỘT CÁCH HỢP LÝ VÀ NGOẠN MỤC.

Trong loại hình biểu diễn này đã xuất hiện những người kiệt xuất trong sáng tác lẫn biểu diễn như Hà Triều-Hoa Phương, Hoàng Khâm hay Thành Được-Thanh Nga...

Có một "scandal" như sau:

2 ông Hà Triều Hoa Phượng tuy nhận "đo ni đóng giày" cho Thanh Nga như vì "không hài lòng" với bà Bầu Thơ (mẹ của Thanh Nga), các tác giả này đã viết nên tuồng "Bên Cầu Dệt Lụa".

Trong tuồng ấy, tuy Thanh Nga vẫn là ĐÀO CHÁNH nhưng lại không có ĐẤT DIỄN- nghĩa là cô chỉ xuất hiện ở 3 lớp và cả 3 lớp này, tâm lý chỉ "1 chiều" và chẳng có "sự kiện nào nổi bật".

Thế nhưng Thanh Nga - không hổ danh là một THIÊN TÀI - bà đã biến vai tuồng đơn điệu này thành nhân vật ĐỘC ĐÁO và BẤT TỬ.

Sau cặp Thành Được Thanh Nga là Hùng Cường và Bạch Tuyết.

Hai người này làm sân khấu miền Nam HỪNG HỰC.

Lần đầu tiên trên SÂN KHẤU VIỆT NAM có cảnh 1 phụ nữ mặc BIKINI...

...

Sau 75 - Hát Bội (miền Nam) và Chèo (miền Bắc) thấy "MÔ HÌNH" sân khấu cải lương trong Nam hào nhoáng và hấp dẫn nên đã CÁCH TÂN thể loại của mình bằng cách thêm vào đó PHÔNG MÀ và CẢNH TRÍ - nhưng họ đâu ngờ rằng chính vì chuyện này mà cái ĐỘC ĐÁO TRONG DIỄN XUẤT của thể loại của họ bị MẤT DẦN ĐI.

Ngày trước, chỉ 1 CHIẾU CHÈO hoặc một SÂN ĐÌNH - khán giả ngồi vây tứ phía nhưng lại CẢM NHẬN được TẤT CẢ những BỐI CẢNH trên đời này - vậy mà khi có BỐI CẢNH CỤ THỂ thì khán giả không còn thấy "THÚ VỊ" nữa ... nhưng họ lại không biết TẠI SAO.

Các thể loại này ĐÁNH MẤT SỰ TƯỞNG TƯỢNG của khán giả - và đó cũng là lý do mà nó TÀN LỤI đi.

...

Thế nhưng sau vài chục năm "Tung Hoành" - Cải Lương dần "mất ưu thế"

(và có lẽ hiện tại nó ĐANG GIÃY CHẾT) bởi những nguyên nhân sau:

1- Không có những DỊ NHÂN để viết nên những kịch bản MỚI - PHÙ HỢP cũng như không xuất hiện những NGÔI SAO MỚI có TÀI NĂNG và SỰ NGHIÊM TÚC cho thể loại này.

Tất cả chỉ "quanh quẩn" trong phạm vi những tuồng tích ĐÃ THÀNH CÔNG ngày xưa.

Thế nhưng với cái "VIEW HIỆN ĐẠI" - những tuồng tích trên đã DÉMODER / LỖI THỜI một cách "thảm thương"

(thí dụ: thời nay, chẳng ai "NƯƠNG CỬA  PHẬT" vì "thất tình" như Lan & Điệp cả - hoặc những cô chẳng hề XẤU HỔ với gia đình hay chồn xóm khi làm "ĐIẾM" như trong "Nửa đời Hương Phấn" - mà có khi "ngược lại"...)

2- KHÔNG CẬP NHẬT được ĐỜI SỐNG HIỆN TẠI như nó ĐÃ TỪNG LÀM ĐƯỢC TRONG QUÁ KHỨ.

3- Sự MAUVAIS GOUT trong "giới nghệ sĩ" của thể loại này.

...

["Hơi" LẠC ĐỀ chút xíu khi rẽ sang một nhánh khác rằng Sân Khấu Việt Nam KHÔNG TỒN TẠI KỊCH THƠ

(Hình như ông Thế Lữ có viết 1 kịch bản bằng thơ tên là KIỀU LOAN nhưng nghe đâu diễn đúng 1 lần - ngày xưa - và 1 lần mới đây - mà thôi)

Lý do ĐƠN GIẢN mà chẳng ai PHÁT HIỆN đó là:

-Hể VIẾT ĐÚNG KHỔ CHỮ - người diễn viên "ca kịch" sẽ lập tức HÁT ĐƯỢC THÀNH BÀI.

-Nếu không HÁT ĐƯỢC thì họ cũng NGÂM THƠ (nếu thơ tự do)

Do đó - khi KỊCH THƠ được DIỄN - khán giả cảm thấy SAO SAO - KỲ KỲ mà không giải thích được.

Họ sẽ THẮC MẮC rằng "SAO KHÔNG HÁT CHO RỒI!!!":

...

Có lẽ cũng phải dừng ở đây - "ĐỂ THỞ" - trước khi đi qua CÁI CHẾT CỦA KỊCH NÓI.

DK

*** 

Trong khi chờ đợi Khoa ngừng để thở, chị có đôi điều suy ngẫm như vầy:

Nghệ thuật sân khấu (chèo, tuồng, kịch, cải lương v.v...) nói chung là 1 thứ tiểu công nghệ của 1 thời, của 1 xã hội êm ả và chậm, trong đó con người có thời giờ thả trí tưởng tượng, nhẩn nha thưởng thức “đập cổ kính mong tìm thấy bóng” ...

Sân khấu qua đời phần lớn tại vì con người thời nay thiếu thì giờ, và quá quen với đại cảnh , trung và cận cảnh của phim ảnh - chưa kể những kỹ thuật hiện đại như visual effects, sound effects.  Quá quen với chuyện hàng ngày dồn dập những instagram, facebook, tin nóng hổi toàn cầu v.v....  Do đó con người thời nay mất khẩu vị, đa số khoái mì ăn liền như trên.  

Chỉ còn những người cổ điển, “sành ăn” mới khóc than cái tinh tế của sân khấu.  

Nhưng chị vẫn nghĩ rằng sân khấu vẫn sống còn vì cuộc đời vẫn còn những người sành điệu.  Ở các xứ tây phương - cái nôi của kỹ thuật hiện đại - sân khấu mọi thể loại vẫn sống hùng.  Và rõ ràng 1 nghệ sĩ sân khấu lớn sẽ bước qua điện ảnh 1 cách vững vàng. Mà chưa chắc sao sáng màn bạc có thể làm được ngược lại.

Chờ nghe ĐK kể tiếp. - chị Thanh

***

Hi bác Thanh,

Những vở kịch của Khoa đạo diễn ngày xưa thường xuyên có những yếu tố này

Hưng Gàn

***

Hổm rày má Thùi không tham gia được buổi tọa đàm tuyệt vời này, nhưng xin đề nghị được ghi lại tất cả những ý tưởng của nhà mình về Nghệ thuật Sân khấu và đặc biệt là những ý tưởng rút ruột của Đoàn Khoa.

Mong một ngày đoàn viên với Hội Ca Cầm. Hình dung cảnh chú Hưng và Đoàn Khoa cùng làm tình nguyện viên cho dự án của má Thùy mà thấy sướng, tụi nhỏ nó sẽ trân quý những kiến thức vô giá này.

Thương chúc nhà mình luôn tràn đầy sức sống trong văn học nghệ thuật và âm nhạc.

Má Thùi

TUYỆT VỜI - Nui, Cỏ, Na

Nhảy đầm tuyệt ... xung
Ngồi ghế tuyệt ... đã
Hộp "Breakfast Me Happy" tuyệt ngon

https://youtu.be/hOnmj-Cksj8

NHIỀU EVENTS QUÁ - Chub, Nô, Cụ Sỹ

 1. Event Chub đã được qua đánh tê-nít với ông nội, xem con gà ấp "chứn", con công chưa đầy năm tuổi, đuôi chưa đủ dài mà vẫn thích múa.

 2. Event Nô cao giọng dạy bài học "Bạch Đằng Giang"

3. Event cụ Sỹ nhận sách bà Kiều Chinh ký tặng. 

***

https://www.facebook.com/thienhuong.phamdo/posts/3707667636124522

***

Hai cây đại thụ- một trong văn học, một trong điện ảnh- gặp nhau trong ngày ra mắt và ký tặng sách Hồi Ký Kiều Chinh ở nhà sách Tự Lực. Bố Sỹ 99 tuổi, cô Kiều Chinh 84 tuổi. Cô Chinh nói rất vui, vì những cuộc gặp gỡ như vậy sẽ rất quí giá, có thể là lần gặp sau cùng.

Anh Đinh Quang Anh Thái thì lúc nào cũng ồn ào theo kiểu nhà báo. Khi bố Sỹ bước vào nhà sách Tự Lực để nhận sách ký tặng của cô Kiều Chinh, anh đứng ra dắt bố Sỹ vào, và nói với dãy người đang đứng xếp hàng dài đợi cô Chinh ký sách rằng: " Xin phép quí vị cho tôi "cut line" được hay không ạ? Nhà văn Doãn Quốc Sỹ 99 tuổi xin được ưu tiên vào trước có được hay không a?". Dĩ nhiên là mọi người đều nhường ngay! Rồi anh kể tiếp: khi biết bố Sỹ sẽ đến nhận sách, cô Kiều Chinh có hỏi ý kiến anh rằng nên viết ký tặng "nhà văn" hay "anh" Doãn Quốc Sỹ. Anh Thái trả lời rằng tùy cô Chinh, nếu cảm thấy thân tình thì tặng "anh", còn nếu theo lễ nghi thì tặng "nhà văn". Sau cùng, cô Kiều Chinh đã ký tặng "anh Doãn Quốc Sỹ..."

- Hưng gàn

QUY LUẬT THAY ĐỔI - Đoàn Khoa

 Vinh và Doãn Gia quý.

Những "lùm xùm" quanh đám nghệ sĩ được khui ra nhằm hướng sự chú ý của người dân vào đó mà quên đi CÔNG CUỘC "chống DZỊCH như chống DZẶC" của nhà nước".

Thế nhưng qua TRÒ HỀ này lại lộ ra rất nhiều TRÒ HỀ KHÁC của cả một xã hội.

...

Như em đã nói trước đây - SÂN KHẤU SẼ CHẾT (giống như "Nghệ Thuật TUỒNG" hay "CHÈO": rất hay - hay hơi Cải Lương - nhưng ĐÃ CHẾT)

Dù có DỊCH hay không [CÓ DỊCH thì nó chết nhanh hơn]

Đây giống như là QUY LUẬT THAY ĐỔI theo TỪNG THỜI ĐẠI.

[trong giai đoạn Ở KHÔNG này - em PHÁT HIỆN nhiều điều KỲ THÚ của NGHỆ THUẬT SÂN KHẤU - nó CÓ NGÔN NGỮ RIÊNG và CÁCH BIỂU HIỆN khác với ĐIỆN ẢNH hay những thứ khác - do đó muốn TỒI TẠI - nó cần được UPDATE bằng cách TRỞ VỀ CỘI RỄ CỦA NÓ]

(việc này sẽ bàn sau - nếu có cơ hội)

Thế nhưng ở VN, SÂN KHẤU nói riêng và NGHỆ THUẬT nói chung sẽ CHẾT bởi CON VI RÚT NGHỆ SĨ.

Con vi rút này nó ĐỘC HẠI và BIẾN DẠNG không ngừng y chang con COVID đang hoành hành khắp thế giới.

Đám "nghệ sĩ" mà Vinh nêu đã "hoàn thành nhiệm vụ" của nó là làm NGU DÂN và "HỦY HOẠI" nền văn hóa Việt Nam.

...

Thế nhưng coi được clip phỏng vấn của Jimmy với bà Kiều Chinh.

(Thật ra đã xem và nghe rất nhiều các chương trình phỏng vấn NGƯỜI NGHỆ SĨ HUYỀN THOẠI này và đã vô cùng ngưỡng mộ về nhiều thứ từ bà)

Nhưng lần này, bà ra một cuốn sách mà trong đó ghi lại tất cả những gì mình nghe & thấy thì đúng đây là 1 ngọn lửa - tuy nhỏ nhưng sáng - đã vừa được NHEN trong lòng em.

Có những người như bà KIỀU CHINH để em XÚC ĐỘNG và HY VỌNG rằng biết đâu những người "ái mộ" bà ấy sẽ là một "lực lượng",  tuy "âm thầm" nhưng tồn tại để giữ được cái đẹp của văn hóa Việt. (cũng như NHÂN CÁCH VIỆT)

...

Hôm trước, định "bán cái" việc thực hiện clip video của bà Bích Liên hát nhạc Phạm Duy qua cho Vinh vì bây giờ Vinh quá SIÊU về khoảng này thì Hưng "giãy nảy".

Em PHÁN rằng:

"Anh em nhà Doãn họ BÊNH nhau!"

Từ chuyện đó, khi Thành Vân hỏi về Doãn Gia, em có ghi:

"Tui thân với Vinh hơn vì Vinh NGHỆ SĨ nhất!"

... Nhưng hôm nay - Hưng QUÁ SỨC tuyệt vời KHI XIN CHỮ KÝ CỦA BÀ KIỀU CHINH cho em - nên em TRỞ MẶT và SỬA lại rằng:

"Tui THÂN với HƯNG nhất vì nó SÂU SẮC và TÌNH CẢM..."

("Đời mà!" - "C'est La Vie!")

...

Thật ra chuyện "mất mát" của nhà em lại hết sức "NHỎ NHOI" so với những người xung quanh và ĐOÀN NGƯỜI TRÔI GIẠT.

Nghĩ lại - tụi em vẫn thấy "Ông Cụ" đi "đúng lúc" và "May Mắn" vì ở thời điểm đó, gia đình em có thể thu xếp một cách "chu đáo" - nếu kéo thêm 1 ít thời gian hoặc vài ngày sau - mọi thứ sẽ "khủng khiếp" hơn nhiều.

Em và mọi người trong nhà em đều thấy mình MAY MẮN VÔ SONG so với những người xung quanh cũng như những chuyện mà Vinh đã nhắc.

Và riêng em - tuy không HY VỌNG - nhưng không BI QUAN bởi vừa rồi em đã nói với Út Hương:

"HÊN QUÁ - MÌNH CÒN SỐNG ĐỂ NHẬN ĐƯỢC NIỀM VUI VÔ GIÁ TỪ DOÃN HƯNG & DOÃN GIA"

DK

MÌNH VỚI MÌNH - Maya, Cỏ, Zayn, Sóc, Bi, Nui, Dakoda, út

... chị gái - em gái
... chị gái - em trai
... anh trai -em gái 
... mẹ - con
... mình - đồ chơi
... mình - hạt dẻ 

😊😉

"... hai đứa hai tâm sự ..."

Maya và Cỏ 

***

Maya và Zayn

Hai chị em nằm ôm nhau coi "The Grinch"

***

Cỏ và Sóc 

Hôm nay Sóc tập thể dục bụng với em Cỏ.
Sóc chọc Cỏ.
Xong Cỏ la lên: “Thôi em không quan tâm đến sự cô đơn của anh nữa đâu!”
Hỏi Cỏ "cô đơn" là gì vậy?
Nói là buồn đó. 😒

***

Bi và Nui

Trying on our winter head gear 🥰

And taking our friend around for a little tour 😁

***

Dakoda và đồ chơi mới

Dakoda có đồ chơi mới, thích gặm ở cổ "bạn"
tại cho đó vừa miệng, cái đầu thi bự quá 😂

***

út và ... hạt dẻ 

https://youtu.be/NhWXLXCbTDg

Wow!! Trái bự quá đi! Không có con sóc trung quanh để ăn hết hả?! - Bi