May 7, 2008

PHỞ - by Đạo Hữu Năm Hưng



Ai là người Việt Nam, nhất là người Việt Nam đã từng làm chef ở Mỹ, thì việc nấu phở là một đề tài cần quan tâm.


Phở di cư vào Nam trong phong trào 54 cùng với các món lạ khác của người Bắc. Trước tiên là tiết canh, sau đó là phở. Nổi tiếng ở gần khu nhà tôi nhất là phở Tàu Bay ở đường Lý Thái Tổ.
Ba tôi là người sành ăn, thích thử món lạ. Buổi sáng ba đi làm sớm hay ghé “thử” món phở, đôi khi tôi được đi theo. Hồi đó tôi chưa có những nhận định như bây giờ, chỉ biết thay vì hủ tiếu thì đây là phở. Hủ tiếu thì ngoài bánh phở còn có tôm thịt; phở thì có thịt bò. Hồi đó phở Tàu Bay không hề có một cọng rau nào, chỉ có ớt, chanh và tương xay. Đi ăn phở tôi làm quen được vài từ ngữ mới: “vè, gân, sách, tái, sụn …” và loại “tô xe lửa” (tô lớn nhất) được phổ biến từ thập niên 60.


Cùng nổi tiếng với phở Tàu Bay có phở 79 ở gần nhà thờ Huyện Sĩ, phở Không Quân gần chùa Vĩnh Nghiêm, nơi mấy ông không quân trên đường về hay ghé ăn.


Thưở ấy ít nhà biết nấu cái món lạ này. Một vài gia đình người Bắc có tiết lộ với hàng xóm mỗi một món gia vị của phở là hồi (anis). Và cứ thế mà phở lan tràn đến năm 73, 74 thì trên đường đi Thủ Đức, Biên Hòa đều có tiệm phở dành cho những người đi làm ở vùng phụ cận. Những tiệm này phát triển rất nhanh vì kinh nghiệm cho biết nếu buổi sáng đi làm xa mà có tô phở nóng thì đường xa sẽ ấm vô cùng. Phở là điều kiện để ta chịu đựng tốt hơn.


Sau đó thì phở đã phổ biến khắp cùng. Phở còn bay sang các nước có người Việt Nam đặt chân đến. Mỹ là quốc gia có nhiều tiệm phở nhất; San Jose và Westminster là khu vực tập trung nhiều tiệm phở nhất. Cách thức nấu thì thiên hình vạn trạng, ai cũng tự nhận mình nấu phở gia truyền (ai biết?) Gia vị thì chỉ vài món: hồi, thao quả, gừng, hành, quế … và sau này thêm hạt ngò., thay đổi tùy theo người đứng nấu. Có người xay nhuyễn các vị đó để trong một túi vải rồi nấu với xương bò. Có người quẳng đại vô, có người nướng rồi xay nhuyễn bỏ trong túi vải. Tất cả đều dùng gần giống một công thức.


Ít ai nấu giống phở Tàu Bay, không có hồi. Ở Mỹ mà nấu phở không có mùi hồi thì thiên hạ chê, trừ những người đã từng thưởng thức chính gốc phở Bắc. Nước phở ở Mỹ đều trong vắt vi ai cũng biết công thức hầm xương để có nước trong: hầm nhỏ lửa và vớt bọt liên tục. Hầu hết các tiệm đều có rau giá đủ thứ, nếu không thì kể như không ai trở lại.


Riêng về các tiệm phở nấu ở vùng có nhiều người Mỹ ăn thì tôi được biết như sau: nước lèo (tạm gọi như vậy) đã được một công ty nào đó nấu sẵn, đóng thành cục đông đá với những gia vị có sẵn trong đó. Chỉ cần bỏ vào nồi, thêm nước rồi nấu sôi lên là bán. Thịt cũng y chang: đủ loại, lấy từ tủ đông đá trước một ngày, rồi cất bằng máy.


Tôi có người cháu ở Santa Monica làm giàu nhờ nghề bán phở, vừa rồi chuyển sang Arkansas và định mở cửa hàng phở thứ hai ở đó. Mùi vị phở loại này được người Việt dễ tính coi là “tạm”, người Việt ở châu Âu (điển hình là em tôi từ Đức qua chơi) coi là “ăn được”. Nhiều người Việt miền Nam rồi cũng đâm ghiền phở như họ đã từng ghiền hủ tiếu, ăn ngày ba lần vẫn được. Ghiền nhất là mùi hổi, mùi gừng và mùi hành. Với kinh nghiệm đứng bếp của tôi thì làm nên phở vẫn là ba gia vị này. Còn miếng thịt ở Mỹ thì vừa miệng hơn vì ăn không “ngại” lắm.


Tại Pháp tôi đã từng được thưởng thức phở 14 tại quận 13, Paris. Nghe đồn phở ở đây lẫy lừng; người Việt Nam bên các nước lân cận –Đức, Hòa Lan v..v…- khi ghé Paris vẩn đến ăn; chiều đến muốn có chỗ ngồi phải xếp hàng cả nửa tiếng. Dè đâu phở dở ẹt mặc dù cũng rau ngò rau quế đàng hoàng. Bánh phở thì là bánh khô ngâm nước. Giá cả thì gấp đôi bên Mỹ.


Trở về với chính quốc Việt Nam, sự khác biệt của phở các tiệm tinh tế hơn. Cái ngon của phở Tàu Bay khác với phở bà Dậu, khác với phở Hòa. Cái đậm đà mùi bò cũng khác theo từng tiệm. Cái lưỡi “Việt kiều” của tôi thích nhất vị đặc biệt của phở Tàu Bay cách điệu với đầy đủ rau và giá, thích nhì phở 24 Saigon tương tự như phở ở Mỹ.


Phở hiện nay vẫn là món ăn được người Việt sống ở Mỹ ưa thích. Bánh phở mềm và tươi ngon vô cùng. Rau giá lúc nào cũng có; thịt bò rất tươi và rất bổ dưỡng. Người sống ở đây nhiều năm rồi thì không quan trọng hóa vấn đề mùi bò nhiều hay ít, mà thường chú ý đến chất lượng thịt. Mỗi tiệm đều có người đứng nấu riêng nên tùy khẩu vị mà người ăn vừa ý hay không. Khó nói là tiệm này ngon hơn tiệm kia; quen tiệm nào thì thấy tiệm đó ngon, vậy thôi.


Ngày nay ở Mỹ cũng có nhiều gia dình nấu phở ở nhà. Nấu ở nhà thì gia giảm được gia vị theo ý của mình và nhất là tiết kiệm được rất nhiều. Ăn ngoài tiệm ba tô thì mua thịt bò và xương bò về nấu ở nhà được mười tô trở lên, với đầy đủ chất bổ dưỡng. Tuy nhiên, nếu ai cũng nói vậy, chẳng lẽ các tiệm phở đóng cửa hết hay sao?


Vài giòng về món phở của “đạo hữu” Hưng.

May 6, 2008

Happy Birthday grandma!- Doan Dan Vit

Happy Birthday grandma!

Roses are red
Violets are blue
Cupcakes are sweet
And so are you!

You are the apple of my eye…
I can’t eat you though.
No matter where you are, I still love you.
And maybe you can be a radical grandma!
Here is a photo of me. If you miss me then just kiss the picture and rub it twice…
Then I will be next to you forever!

Happy Birthday!



May 4, 2008

MộT NGÀY VỚI MẸ - Doãn Ngọc Thanh

Ới này mấy đứa Đan Vịt, Nô Oui, Ô và Pô! … hãy ngồi xích lại đây, nghe bác Thanh kể chuyện ngày xửa ngày xưa, một ngày của bác T với bà nội / bà ngoại tụi bay đó…

Hồi đó bác T mới sáu tuổi thì phải – bác Khánh, bác Liên đã có mặt rồi. Lúc đó Ông Bà hãy còn ở trong Đại-Học-Xá đường Minh Mạng, chiếm hai phòng trong dãy Sinh-Viên-Có Gia-Đình. Ông đi dạy, bà Côcô đi học – không nhớ là ở Trưng Vương hay đã lên Đại học Sư Phạm rồi ? – Bà hoàn toàn ở nhà lo cơm nước và trông ba nhóc, với sự phụ giúp của U Già.

Hồi nhỏ bác K bao giờ cũng ngoan ngoãn, bác L thì lúc nào cũng liến láu tươi tỉnh, tuy mới lẫm chẫm biết đi mà đã biết… tự vệ rồi: thằng Thông con bác Thành hàng xóm dám bò vào chiếu dành đồ chơi, đã bị bác L tóm tay cắn cho một miếng đích đáng! Chỉ có bác T là đứa nhiều vấn đề… Nội cái chuyện năm nay bác phải đi học Mẫu Giáo mà cũng là một bi kịch ba bốn màn, năm sáu hồi, tốn bao nhiêu là nước mắt của đương sự và bà Côcô. Thằng Oui nghe tới đây có thấy quen quen không?

Hôm đó bà Côcô đón bác T ở trường về và bảo là Mẹ đi đẻ em bé rồi. Thế là bác T lập tức nước mắt ngắn nước mắt dài, vào phòng lấy gối ôm và ra đầu hè đứng chờ Bố về. Mấy đứa có biết cái gối ôm không nhỉ? Nó giống gối đầu nhưng dài và tròn, ngày xưa Bà hay may cho các con mỗi đứa một chiếc – lúc bé thì chặn sau lưng cho ngủ khỏi giật mình, lớn thì ôm cho êm ấm. Bác T chỉ mê hai thứ: Bà và cái gối ôm – ôm gối là ngửi thấy mùi thơm thơm của Bà, đã lắm…


Khi Ông về tới nhà thì bác nói: “Tối nay con ngủ mẹ!” Thế là Ông ăn vội cơm trưa, rồi nổ máy xe Vespa, bác đường hoàng ôm gối, leo lên đứng trước xe, đi vô bảo sanh viện Hồng Đức ở đường Phan Đình Phùng. Nhà thương này nhỏ nhưng sáng choang, tường men trắng phau. Ông dắt bác vào một phòng trên dãy hành lang là đã thấy Bà nằm trên giường và nôi em bé bên cạnh. Bác nhảy phóc lên giường, ôm lưng Bà hít hít mấy cái là thấy êm ả hạnh phúc liền…

Thế là suốt ngày hôm đó bác quanh quẩn bên Bà không chán, lúc thì đứng ở cửa sổ nhìn qua bên kia đường là trường Aurore, nhìn mấy đứa nhỏ đi học vui vẻ mà thấy … tội nghiệp luôn… Lúc thì ra nôi đứng nhìn em bé – cái thằng đo đỏ, sờ thấy mềm mềm, ngủ khì miết, lâu lâu mới ngoe ngoe một chút… Được rồi, chờ đó, mai mốt lớn lên sẽ … biết tay chị Hai này! Xế trưa Bà nhờ cô y tá qua cửa hàng bên cạnh mua một gói bánh con nhện tròn tròn cho bác nhâm nhi. Chiều đến được ăn cơm với Bà: canh giò sống nấu cải ngọt và thịt thăn dim mặn ngọt với thật nhiều tiêu và nước sốt sền sệt. Ừừmm… bảo đảm thắng Nô sẽ thích món này! Tối bà Côcô đến mang cho quần áo để thay và bàn chải đánh răng. Sau đó bác được vô vị trí thích nhất: ngủ sau lưng Bà, tay ôm gối ôm. Chuyện đi học ngày mai dĩ nhiên là không có – bác sẽ … dính cứng ngắc ở đây cho tới ngày Bà với em bé về nhà thôi. Giải thích ra sao với nhà trường, với thày giáo là chuyện của bà Côcô…
Bây giờ nghĩ lại, có lần bác hỏi Bà: “Sao hồi đó con hư chướng thế mà không ai đét đít??” Bà dịu dàng bảo: “Trời ơi, cưng quá mà, sao dám đánh …”
Bà là thế đấy, dịu dàng, cưng con cưng cháu hết mực. Bí, Lù, Nô, Oui, Đan và Vịt đều được hưởng sự nâng niu của Bà, thật là may mắn hơn Ô với Pô. Vậy tụi con hãy nhớ cưng Bà dùm phần những người ở xa nhé.

Bác Thanh

HAPPY BIRTHDAY MAMA - Doãn Quốc Hiển


Wow... bài thơ Haiku Mẹ của bác Khánh simply incredible !

Xong rồi tới bài bác Liên viết, em nhớ mang máng cái Kiosque của cô Liên ở đường Lê Lợi! Many many moons ago!!!

Nhìn hình cái máy may của Mẹ .... nhớ Mẹ nhiều lắm!
Kỷ niệm khó quên của 4Ển và cái máy may này là ngày 4Ển đi vượt biên, Mẹ giả vờ bận làm việc trên máy để tránh chia tay với thằng Út trai .... It was 28 years ago!!!

HAPPY BIRTHDAY MAMA DE LA FRANCE

Hai 4Ển con

HAIKU MẸ - Doãn Kim Khánh


Mẹ ơi,


Sinh nhật năm nay tụi con (dân Thành Thái) xin chúc mẹ vẫn là mẹ của tụi con như thuở nào. Có đổi thì cũng quên những cái cần quên, nhớ những cái cần nhớ. Và quan trọng nhất là không cần uống một viên thuốc nào hết nha mẹ.


Cũng nhân ngày này, con có bài thơ Haiku tặng mẹ. Mẹ đọc xong cho con biết con tả mẹ có đúng không nhé. Haiku là thể thơ Nhật, chỉ gồm có ba câu, theo khuôn mẫu số chữ từng dòng: 5 7 5



Haiku Mẹ


Xưa tiểu thư cụ Tú

Nay Hoàng Thái Hậu ngự Doãn đường

Trí, hạnh, uy trong một.


Con yêu của mẹ (tự phong)

Khánh


May 3, 2008

CÔ THẢO - Doãn Cẩm Liên

Út à,
Xem hình "tiệm sách di động" của Út làm chị Tư nhớ đến Mẹ mình ngày xưa quá. Thuở...Bố mình là nhà xuất bản Sáng Tạo, còn Mẹ là nhà phát hành sách nên chồng sách Mẹ cột cũng siêu như cô bán sách trong hình vậy đó. Chồng sách cao hay thấp theo đơn đặt hàng, Mẹ chỉ cần dùng một sợi dây gai sao cho đủ chiều dài, rồi mối cột đầu tiên cũng là điểm thắt cuối cùng, sau khi đi đủ 4 cạnh chiều dọc, và một vòng ngang hông. Chồng sách chặt chịa không nhúc nhích đi đâu được ! Nhờ có những chồng sách như thế tụi mình mới có ngày hôm nay, đó Út…

…Ngày đó, để phụ Bố nuôi lũ con 8 đứa tụi mình, hằng tuần Mẹ dạo một loạt các nhà sách Khai Trí, Tự Lực, Việt Bằng, kiosque cô Liên… lấy “order”. Bố làm tài xế chở Mẹ bằng xe Daihatsu và bình tâm chờ ngoài xe. Phần sự của hai ông bà chia ra rõ rệt: Ông Sỹ viết văn, xuất bản sách, làm tài xế lái xe giao hàng. Cô Thảo chủ trì bộ phận phát hành sách của Nhà xuất bản Sáng Tạo, và kiêm thủ quỹ.

Cô Thảo sắp xếp công việc rất hợp lý cho từng chuyến đi: đợt này giao sách, lấy tiền đợt giao lần trước, nhận tiếp đơn đặt hàng cho lần sau. Tuyến đường đi cũng thuận thảo từ Quận 5 đến bùng binh Quách Thị Trang, lấy đường Lê Lợi, đến ngã tư Lê Lợi - Công Lý, điểm dừng đầu tiên - Kiosque cô Liên. Cô Thảo nhanh nhẹn bước xuống xe, ra thùng xe phía sau khuân ngay chồng sách đã đánh dấu tên cô Liên. Cô Liên quý Cô Thảo như hai chị em, cùng nương tựa nhau mà sống. Cho nên, tuy là quầy sách nhỏ góc đường nhưng Cô Liên luôn ưu ái trao tiền ngay cho mỗi đợt giao sách của Cô Thảo. Rồi xe đi tiếp đến ngã tư Pasteur, Ông Sỹ rẽ trái hai lượt để xuôi theo chiều ngược lại của bên kia đường Lê Lợi, đến nhà sách Việt Bằng, rồi đến Tự Lực. Cô Thảo nhanh, gọn, và lẹ mang từng cụm sách vào giao.


Nhà sách Khai Trí, điểm cuối cùng của cụm nhà sách đường Lê Lợi. Đây cũng là nơi giao thoa tình cảm giữa ông bà Sỹ và ông bà Khai Trí. Ông Khai Trí, độc giả ngưỡng mộ văn sĩ ông Sỹ. Hơn thế nữa, hai ông quý nhau vì tài vì đức của một nhà kinh doanh thành công mà không mất tính nhân bản, của một nhà giáo chân chính, hoặc một nhà văn có lý tưởng thuần dân tộc. Bên cạnh hai ông là hai bà Sỹ và bà Khai Trí cũng trân trọng nhau cho dù vị trí có phần chênh lệch của một bà chủ tiệm sách lớn nhất Sài Gòn, ngồi cash, và một bà đến giao sách và nhận tiền. Thật là trùng hợp, Bà Sỹ và bà Khai Trí có khổ người gầy thanh mảnh giống nhau, có cùng kiểu tóc ngắn uốn quăn bung tròn, vô cùng lịch thiệp khi gặp gỡ nhau ở góc quầy tính tiền. Hai bà trao đổi nhanh câu thăm hỏi. Bà Khai Trí trân trọng và tâm lý, luôn dành ưu tiên chi trả nhanh chóng để bà Sỹ không phải đứng chờ.

Thế là xong một vòng giao sách của Nhà xuất bản Sáng Tạo. Thủ quỹ Mẹ đã có được mớ tiền, đủ cho lũ lau nhau tụi mình đóng tiền học, tiền chợ, tiền quần áo, tiền tiêu xài của một gia đình đông con.


Út à, Chị Tư kể lại mẩu chuyện nhỏ này cho Út nghe vì thuở đó Út còn nhỏ xíu xìu xịu làm gì biết được vai trò của Mẹ quan trọng như thế nào bên cạnh Bố. Mẹ mình hiền, dịu dàng, khép nép bên Bố tưởng chừng yếu đuối không thể làm được gì. Vậy mà không … hoàn toàn ngược lại, Mẹ chắc chắn, chặt chẽ, và cứng cáp như chồng sách được Mẹ sắp sẵn chuẩn bị lên đường đi các nhà sách vậy đó.

Chị Tư Liên
Con viết tặng Mẹ
nhân ngày Năm tháng Năm,
sinh nhật lần thứ 82 của Mẹ.

Photos: Út Hương
Người Mẫus: Bố Sỹ - Mẹ Thảo

Gia tài của MẸ THẢO - Doãn Thanh Hương


Út chụp tặng sinh nhật Mẹ 2008