NHỮNG NGẢ SÔNG TRÊN DÒNG ĐỜI (tức ĐÀM THOẠI ĐỘC THOẠI) - Liễu Trương tóm tắt

Trích : https://lieutruongvietvadoc.wordpress.com/2025/05/31/khu-rung-lau-cua-doan-quoc-sy-cuoc-hanh-trinh-di-tim-tu-do/

ĐÀM THOẠI ĐỘC THOẠI

Trong cuốn thứ tư này của bộ trường thiên tiểu thuyết, độc giả tiếp tục theo dõi đời sống của các nhân vật ở miền Nam.

Khóa người có những dự án lớn lao về kinh tế, với mục đích giúp việc mở mang tòa báo Văn Hóa, nhưng chỉ gặp thất bại, lên Đà Lạt nghỉ, thì lại bị nhà cầm quyền nghi oan và bắt giam trong mười một tháng.

Về phần Khiết, sau khi trao tờ báo Văn Hóa cho Kha, định lên Đà Lạt mở phòng luật sư, để tránh sự theo dõi của chính quyền. Nhưng cuối cùng Khiết ở lại Sài Gòn. Trong khi hành nghề luật sư, Khiết gặp phải một hoàn cảnh đau lòng : một thân chủ của Khiết bị án tử hình vì bị Việt Cộng ép buộc làm đặc công. Người thanh niên này sống ở vùng quê, có gia đình, sắp có đứa con thứ hai. Khiết có mặt khi người tử tù bị hành quyết, và Khiết vô cùng xúc động. Rồi đến lượt Khiết cũng bị bắt, bị tra tấn tàn nhẫn, bị giam trong một thời gian khá lâu, chỉ vì Khiết đã ảnh hưởng đến những người yêu nước dưới một chế độ không được lòng dân.

Về phần Tân được cử làm y sĩ trong binh chủng nhảy dù, tại đây Tân gặp lại Phiệt, cậu bé năm xưa con của chú Tây, người đã dạy cho Tân cách lưới cá ngoài biển. Phiệt lớn lên làm liên lạc viên trong thời kháng chiến, rồi theo một người bác về tề, giúp bác buôn bán. Người bác ở gần một sân bay, Phiệt được dịp đến gần những binh lính nhảy dù lên xuống máy bay, thế là Phiệt say mê đời lính nhảy dù, và không bao lâu khoác bộ binh phục nhảy dù. Phiệt theo binh chủng nhảy dù vào Nam, sau khi quân Pháp rút về nước. Phiệt tham gia cuộc tảo thanh quân đội Bình Xuyên ở Rừng Sát. Năm 1960, khi Việt Cộng gây hấn ở Tây Ninh, binh chủng của Phiệt mới thật sự chiến đấu theo đúng truyền thống Phiệt mơ ước. Khi Tân gặp lại Phiệt thì Phiệt đã nổi tiếng là một binh sĩ ưu tú. Phiệt mồ côi sớm, khao khát tình thương nên xem Tân như một người anh. Tân cùng chung tiểu đoàn với Hiển và Phiệt. Có lần Phiệt đã cứu sống Tân, khi Tân đi kiếm một thương binh và đi lạc vào vùng của địch.

Hiển có tiếng là người phá cầu, nay Hiển là sĩ quan tiền sát của một tiền đồn đóng ở ngã ba biên giới, trên một đỉnh cao. Từ tiền đồn Hiển thấy hai cây cầu sắt nối liền Việt Nam với Cao Miên. Địch quân thường tấn công các vùng ở miền Nam rồi rút về Cao Miên qua hai cây cầu này. Hiển đo tọa độ và gọi pháo binh yểm trợ, thế là Hiển thành công trong việc phá hai cây cầu. Về sau Hiển còn phá những cây cầu khác. Có lần sau một cuộc hành quân gian khổ, trên đường trở về, tiểu đoàn của Hiển, Phiệt qua một cái phà, qua gần hết chỉ còn đại đội của Phiệt thì thình lình Việt cộng xuất hiện phá vỡ cái phà và bắn xả vào đại đội. Hiển đi trước trở lại cứu đồng đội. Phiệt bị thương nặng ở chân. Tân mổ vết thương của Phiệt lấy đạn ra và Phiệt được đưa về bệnh viện Cộng Hoà ở Sài Gòn. Khi Phiệt bình phục, đi đứng khập khiễng thì Tân hỏi Phiệt có muốn giải ngũ không, Tân sẽ giúp làm hồ sơ, và Phiệt sẽ về sống với gia đình Tân. Nhưng Phiệt từ chối, xin ở lại phục vụ quân đội trong ngành quân nhu, ban chung sự, lo chôn cất tử sĩ. Phiệt có một tâm hồn rất đẹp, ân cần săn sóc những xác chết như Tân ân cần săn sóc những thương binh ở bệnh xá.

Phần Tân tuy đã hành nghề y sĩ nhiều năm nhưng không khỏi xúc động trước cái chết của các bạn đồng đội hay của các bạn đồng học khi xưa. Tân chỉ tạm thấy khuây khỏa khi phải bận rộn bên bàn mổ cấp cứu cho bạn cũng như cho thù. Nguồn an ủi của Tân là Phiệt.

Tân cảm thấy thương Hiển khi Hiển nói thèm địa vị thầy thuốc của Tân, băng bó, săn sóc cho cả hai bên, không mặc cảm. Trong khi Hiển phải chiến đấu bằng súng đạn, thật đau lòng. Hiển nhận thấy Cộng sản đưa dân tộc vào cái thế anh em trong nhà truy nã nhau, tận diệt nhau như kẻ thù, thật là nhục nhã.

Còn Khóa từ khi được phóng thích trở về Sài Gòn thì đâm ra làm thơ.

Khiết tuy đã trải qua những gian lao trong nhà tù, nhưng trong lòng không hề có sự căm thù, vì Khiết vẫn giữ hình ảnh của người tử tù lòng thanh thản nhìn thẳng cái chết.

Trong NHỮNG NGẢ SÔNG TRÊN DÒNG ĐỜI, cuốn chót của bộ trường thiên tiểu thuyết, tác giả Doãn Quốc Sỹ chỉ trích khắt khe chính quyền thời Đệ nhất Cộng hòa. Phải chăng để nhắc rằng đi tìm tự do là luôn luôn tranh đấu và chỉ có văn hóa là khí giới giúp vượt mọi khó khăn.