TRĂNG NGÀN - Phan Ni Tấn

Thò tay hái trái trăng vàng
xuống soi cho sáng một đàn thẩn thơ
thẩn thơ có tự bao giờ
dắt nhau lên núi ngồi mơ trăng ngàn

Luồn tay vô giấc mộng vàng
rút ra được một cung đàn trầm sâu
buổi trời phất ngọn mưa mau
lên non anh lại ngồi lau trăng ngàn

Buông tay thả tấm mơ màng
rừng hương xưa thoảng một làn vi vu
xa nhau từ độ sương mù
nhớ em anh lại ngồi ru trăng ngàn.

Photo: Francesco Dominici

2008 NHÌN LẠI CÙNG DÂN BIỂU TRẦN THÁI VĂN

Như vậy là năm 2008 đã qua đi . Nước Mỹ và cả thế giới đã đón mừng năm mới 2009, với tiệc champagne, pháo hoa, countdown… cũng như mọi năm. Năm 2008 trôi qua với đầy ắp những sự kiện chính trị, kinh tế. Vui có, buồn có. Nhưng có lẽ là… buồn nhiều hơn vui! Những diễn biến thất lợi về kinh tế của năm 2008 đã để lại các bài tóan nan giải cho năm 2009. “Ông Táo Mỹ” năm nay sẽ phải vất vả tổng kết các sự kiện dưới trần thế, để kịp báo cáo với Ngọc Hòang.Chính quyền mới của ông Obama dù chưa nhậm chức cũng đã cảm thấy trách nhiệm vực dậy nền kinh tế nặng trĩu trên vai.

Nhân dịp này,thật là thú vị khi tôi đã có dịp chuyện trò với Dân Biểu Trần Thái Văn, cùng anh nhìn lại một năm 2008 đầy biến động…

Tưởng cũng không cần giới thiệu nhiều về Dân Biểu Trần Thái Văn. Vì anh đã là một gương mặt quen thuộc đối với cử tri gốc Việt ở Mỹ, đặc biệt là khu vực Quận Cam Cali. Trong năm bầu cử 2008, anh đã đắc cử lần thứ ba vào chức vụ Dân Biểu Tiểu Bang của hạt 68. Trong một năm thất bát của các ứng cư viên Đảng Cộng Hòa, việc anh Văn được cử tri tiếp tục tín nhiệm là một thành tích đáng khen ngợi.

Nhìn lại năm 2008, Dân Biểu Văn cho rằng mùa bầu cử năm nay sẽ là một sự kiện được ghi nhận vào lịch sử Hoa Kỳ. Lần đầu tiên nước Mỹ có một tổng thống da màu. Lần đầu tiên Đảng Dân Chủ có một ứng cử viên tổng thống là một phụ nữ. Đối với cộng đồng người Việt Cali, năm 2008 cũng là một cột mốc đáng nhớ. Lần đầu tiên chúng ta chiếm được 03 ghế nghị viên (tổng số là 05) của thành phố Westminster, thành phố đông dân cư người Việt nhất tại hải ngoại. Thành phố cận kề là Garden Grove, người Việt cũng có được 02 ghế. Điều này nói lên sự trưởng thành về chính trị cuả cộng đồng người Việt ở đây. Nhiều bang khác rất muốn mà không thể có được.

Cũng theo Dân Biểu Văn, sự kiện kinh tế nước Mỹ kéo theo tòan cầu bị suy thóai nặng đã chóang hết chỗ dành cho các bản tin trên báo chí về các sự kiện quan trọng trong năm 2008. Cũng vì sự suy thoái kinh tế này, mà Đảng Dân Chủ đã lấn áp Đảng Cộng Hòa trong muà bầu cử. Hạ viện liên bang Đảng Cộng Hòa mất 30 ghế, thượng viện mất 8 ghế. Đảng Dân Chủ chiếm thế thượng phong trong cả hành pháp lẫn lập pháp. Đây cũng là điều hay. Đảng Dân Chủ sẽ có quyền đưa ra và áp dụng một cách nhanh chóng tất cả những chính sách mà họ nghĩ là có thể khôi phục được nền kinh tế Hoa Kỳ.

Tuy nhiên, anh Văn không nghĩ rằng ông Bush (cùng Đảng Cộng Hòa) là người chịu hòan tòan trách nhiệm về sự suy thoái kinh tế của nước Mỹ. Nền kinh tế khổng lồ này tự vận hành theo qui luật của thị trường, sự can thiệp của chính phủ chỉ là một trong nhiều yếu tố tác động đến nó. Ông Bush cũng đã từng có cảnh báo và tìm cách ngăn chặn sự mạo hiểm của các công ty trong thị trường tín dụng nhưng thất bại. Thêm nữa, Ông Bush làm tổng thống trong một thời kỳ bất lợi. Sự kiện khủng bố 9/11 đã đưa nước Mỹ vào cuộc chiến Afghanistan, trở thành thủ lĩnh trong cuộc chiến chống khủng bố tòan cầu.

Trong một bối cảnh phức tạp như vậy, thì “thời thế tạo anh hùng”, ai làm lãnh đạo cũng sẽ phải gánh những hậu quả khó lường trước được. Chưa chắc ai có thể làm tốt hơn ông Bush.


Chuyện quá khứ là vậy. Còn tương lai của năm 2009 thì sao? Thế độc quyền của Đảng Dân Chủ buộc Cộng Hòa phải tái cấu trúc nội bộ của mình. Cái thiếu của Đảng Cộng Hòa hiện nay là chưa tìm ra được một nhân vật thật xuất sắc để lấy lại niềm tin của giới cử tri. Theo truyền thống bầu cử ở Mỹ, đảng đương quyền sẽ yếu đi trong quốc hội. Trong hai năm tới, Đảng Cộng Hòa phải cố lấy lại vị trí của mình trong kỳ bầu cử quốc hội.

Theo Dân Biểu Văn, cũng đừng lo lắng ông Obama theo đuổi một chính sách “xã hội chủ nghĩa” quá! Khuynh hướng của tổng thống Mỹ bây giờ phải trung dung hơn. Bằng chứng là ông đã tỏ ra mềm dẻo hơn khi nói đến chính sách “đánh thuế mạnh vào người giàu” như đã từng tuyên bố. Ông Obama cũng đã bắt đầu lên những kế họach để khôi phục nền kinh tế, tạo công ăn việc làm mới. Lĩnh vực cơ sở hạ tầng, năng lượng sạch sẽ là những ngành hứa hẹn trong những năm tới.

Về kinh tế Mỹ, anh Văn cho rằng mọi chuyện có thể còn tệ hơn trong đầu năm 2009, trước khi nền kinh tế có dấu hiệu phục hồi. Nhanh lắm thì cũng phải đến giữa hoặc cuối năm tới. Bang Cali bị ảnh hưởng nặng, ngân sách năm sau có thể thâm thủng tới 18 tỉ Đô! Mọi biện pháp đang được cân nhắc để bù vào con số thâm thủng này: cắt ngân sách, tăng thuế, xin viện trợ từ liên bang…Rất có thể đợt khủng hoảng này là hồi chuông cáo chung cho xã hội tiêu thụ kiểu Mỹ: người dân được kích thích mua sắm, tiêu xài trên mức mình kiếm được để làm động lực phát triển xã hội! Người Mỹ sẽ phải nhớ lại bài học tiết kiệm mà họ đã quên từ lâu.


Trong bối cảnh chung khá bi quan như vậy, anh Văn lại có cái nhìn lạc quan hơn đối với cộng đồng người Việt ở Mỹ, đặc biệt ở Quận Cam Nam Cali. Anh nhận thấy ảnh hưởng của suy thóai kinh tế đối với cộng đồng mình không mạnh như cộng đồng bản xứ. Một phần vì người Việt thường kinh doanh những ngành rất thực tế, như chợ, nhà hàng, dịch vụ y tế… Một phần là vì qui mô kinh doanh của mình cũng nhỏ. Qua 29 năm sinh sống ở đây, trải qua bao cuộc suy thóai kinh tế ở My,õ anh thấy người Việt mình vẫn có cách vượt qua các khó khăn. Do người Việt ra đi từ một quốc gia nghèo, nên chịu gian khó giỏi. Sống cần kiệm là một đức tính của dân mình có, mà lại rất cần trong thời buổi khó khăn.

Trở lại với thành phố Westminster, 3 nghị viên gốc Việt (tức là đa số) sẽ là cơ hội tốt để người Việt thực hiện những chương trình vừa có lợi cho cộng đồng, vừa có lợi cho thành phố. Anh Văn nghĩ đến những lễ hội, sinh họat văn hóa của người Việt ở khu Bolsa thuộc Westminster. Làm sao để biến Little Sài Gòn thành một thủ đô văn hóa thực sự của người Việt hải ngọai, biến nơi này thành một trung tâm thu hút khách du lịch của nước Mỹ, tương tự như China Town của San Francisco vậy. Hiện nay, Little Sài Gòn chưa mang đậm bản sắc văn hóa của người Việt mình lắm.

Khi được hỏi về công việc của mình trong năm 2009, năm bắt đầu nhiệm kỳ cuối của mình, Dân Biểu Văn cho biết anh muốn tiếp tục vận động cho một số dự luật có lợi cho cộng đồng người Việt. Thí dụ như luật giúp đỡ người cao niên mua nhà dành cho người già dễ dàng hơn; luật miễn thuế dành cho một số mặt hàng nhu yếu phẩm…Anh Văn rất hãnh diện được làm dân biểu của bang Cali, vì đây là một bang quan trọng, có khuynh hướng tiên phong của nước Mỹ. Những dự luật của Cali thường sẽ trở thành khuynh hướng chung của các tiểu bang khác sau đó.

Tiễn biệt 2008. Chào đón 2009. Dân Biểu Văn muốn một lần nữa gởi lời cảm ơn đến tòan bộ cử tri người Việt gốc Mỹ ở Cali. Cho dù năm mới sẽ bắt đầu bằng khó khăn, nhưng cộng người Việt mình vẫn có quyền hy vọng vào sự thay đổi cho một năm mới…

Đòan Hưng

Caption 1: Dân Biểu Văn trong một chuyến bay thị sát
biên giới Mexico & Hoa Kỳ
Caption 2: Dân Biểu Văn trong buổi hội thảo
về tự do tôn giáo với Đại Sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam

MACRO photography

Hoa nở vì Xuân !

Nụ Tầm Xuân nở ra trắng xoá !

Hoa thơm ong lượn !

CỞI ÁO QUA CẦU - Phan Ni Tấn

Thỏng tay bước xuống chợ đời
Chân anh vấp phải mấy lời của ai
Đứng lên phủi bụi đường dài
Phủi nhằm em đứng đợi ngoài bể dâu
Ngọc nào đứng đó đã lâu
Chờ anh cởi áo qua cầu gió bay
Thôi thì mượn trái cau này
Trầu xanh đôi lá níu tay em về
Níu em về tới bộn bề
Về trong đôi chiếu trải thề ước chơi
Rồi mai ra ngạo đời cười
Rằng anh đây đã có người tào khang
Từ anh là rể đông sàng
Thỏng tay vào chợ ngâm tràn câu thơ.

Phan Ni Tấn

1. Quanh bếp lửa hồng - ĐOÀN KHOA

Quay xong cảnh cuối một clip ca nhạc lúc hai giờ trưa, tôi hối đoàn phim thu dọn đồ đạc lẹ về kẻo rơi đúng giờ cao điểm thì khổ, vậy mà cũng không tránh khỏi cảnh kẹt xe dài dằng dặc khi bắt đầu vào lại thành phố!

Ưu tiên cho đạo diễn được nguyên một băng ghế có thể nằm thoải mái... tôi vẫn cứ ngán ngẩm khi nhìn những tấm bảng hiệu san sát với nhau từ từ tịnh tiến.

Thôi thì nhắm mắt lại vậy !

Bác tài mê nhạc “quê hương”, bật nguyên một dĩa gồm những bài mà trước đây người ta hay gọi là “sến”!

Tưởng yên khi đôi mắt được “nghỉ ngơi” trước dãy bảng hiệu loạn sắc, nhưng bây giờ lỗ tai không thể thoát khỏi những âm thanh nỉ non từ chiếc máy phát nhạc.

“...Người ơi mau về đây
Về quanh bếp hồng tay cầm tay
Cười lên chan chứa tươi làn môi
Nhớ phút vui đêm nay...”(*)

Ngày xưa, tôi không tài nào chịu nổi dòng nhạc “quê hương” cùng giọng ca của Thanh Tuyền, vậy mà trong lúc bực mình cáu bẳn này, từng lời hát lại rót vào tai nghe sao đằm thắm và đê mê đến vậy ? “...Nhà ai trong chiều nay Lửa đêm đốt hồng vai kề vai Và nghe câu hát yêu đời ai Hát mãi sao không nguôi...”(*)

Như một cuốn phim, trong đầu tôi bỗng chiếu lại rõ mồn một hình ảnh má tôi ngồi gói bánh chưng trong mấy ngày cận Tết...
...Mấy chục năm qua, đến tận bây giờ, năm nào nhà tôi không thể thoái khỏi cái “lệ” hãi hùng này !

Nhớ hồi còn nhỏ, cứ mỗi lần nấu bánh là anh em tụi tôi khiếp đảm vì phải chịu đựng mùi khói nặc nồng suốt cả mấy chục tiếng đồng hồ.

Thời đó chụm củi, má tôi cẩn thận mua trước mấy tuần, nhưng nhà ọp ẹp và chật chội, không thể trữ nhiều, vả lại phải tận dụng những củi tạp, ván cũ, củi chưa khô... nên khi nấu khói bốc lên thật là khó chịu !

Sau khi ổn định “củi lửa”, ba sẽ thay “ca” ở nhà trông chừng nồi bánh (má đã ngồi gói gần suốt nguyên ngày).

Tội nghiệp mấy đứa tụi tôi, mắt thì đỏ ké cay sè, miệng ho khù khụ, má lấy chiếc xe Honda dame duy nhất màu xanh lá cây lợt, chất đứa nhỏ nhất phía trước, ba đứa còn lại phía sau. Tôi lớn nhất nên “được” ngồi ở porte-bagage, có nhiệm vụ ôm và giữ hai đứa em nhỏ kẻo chúng lọt xuống đường.

Má cho mấy nhỏ đi “Chợ Đêm”, nhưng thực ra để tránh khói !

(Thời đó chỉ vào dịp sắp Tết, người ta mới bày ra “Chợ Đêm” ở xung quanh khu chợ Sài Gòn và dọc đường Lê Lợi)

Gần tới “Chợ Đêm”, đám nhỏ chúng tôi rạo rực, sướng điên dù chỉ vừa thấy thấp thoáng ánh đèn đủ màu từ xa chớp tắt.

Tất nhiên thời đó trung tâm thành phố không rực rỡ bằng bây giờ, nhưng từ khu xóm tối thui nhà tôi, mỗi lần được bước ra “Sài Thành Hoa Lệ” là một cuộc du ngoạn thú vị, chỉ cần thấy bảng đèn chữ chạy của Sở Hỏa Xa thôi, cũng đủ làm cho bốn anh em tôi mê tơi, niềm vui ấy lớn lao hơn con nít bây giờ đi chơi Đầm Sen, Suối Tiên hay Công Viên Nước...

(Còn tiếp ...)

2. Quanh bếp lửa hồng - ĐOÀN KHOA

Năm nào cũng vậy, mọi thứ cứ lặp đi lặp lại như một điệp khúc quen thuộc: “gói bánh”, “tránh khói”, “chợ đêm”, và bộ đồ chơi nồi niêu xoong chảo bằng nhôm nhỏ xíu (không hiểu sao năm nào cũng mua đúng bộ đồ chơi này ?)... Tất cả những thứ ấy gộp lại thành một con dấu triện đóng sâu vào ký ức tuổi thơ từng đứa chúng tôi. ...

Về sau, đời sống khá hơn, má tôi chuyển qua xài than, nhà đỡ chịu đựng. Mấy năm gần đây, nhờ dùng bếp gaz, vấn đề khói cay mù trời hay chuyện cọ rửa thau nồi không còn là “ác mộng”, nhưng tôi vẫn khó chịu khi má “dàn trận”. Tôi lầm bầm:
- Dẹp chuyện gói bánh cho rồi, ăn nhiêu đâu mà cực quá !
- Tụi bay có cực đâu mà tụi bay than ? - Má gắt gỏng giống như ai làm điều gì khiến bà phật ý lắm !

Kiểu nói chuyện của gia đình tôi thật lạ, dù có thương nhau cách mấy cũng không biểu hiện, cứ trổng không, cộc lốc. Mọi người không có thói quen bày tỏ cảm xúc của mình !

Tôi ngán ngược mỗi khi thấy nào là xô, thau, chậu, rổ... tất cả được trưng dụng và bày khắp nhà.

Mấy thau to đùng ngâm nếp, cái thì đãi đậu, nồi thì ướp thịt, chậu dùng ép vắt lấy nước lá dứa để xóc thêm vào nếp cho bánh xanh và thơm hơn..., đó là chưa kể mớ lá dong sau khi cẩn thận lặt cuống, được rửa và lau sạch, trải khắp nền nhà sao cho vừa độ khô rám..., nói chung nhà tôi được bày kín, không còn chỗ đi qua đi lại !

(Phiền nhất là xe gắn máy, không còn chổ để, phải gởi bãi xe đằng chợ rồi đi bộ về nhà cho nên muốn đi đâu đó thì thật là bất tiện !)

Thấy mấy đứa con nhăn như bị, má tôi giải thích một cách nhát gừng:
- Mình gói, ăn mới vừa miệng... với lại có cái đi biếu bà con !

Thật ra, đây là niềm vui suốt mấy chục năm trời của bà vì bà có mớ “khách ruột ái mộ”, họ “ghiền” và không muốn bỏ bà qua mua chỗ khác.
- Chứ tụi bay thấy đó, người ta năn nỉ quá... làm sao bây giờ ? – ...vẫn giọng khô khan.

Nhờ mớ bánh nhà gói, sau khi biếu bà con hàng xóm một cách thoải mái, má bán đi một phần, chừa lại vài cái chưng bàn thờ lấy hương vị Tết, bà tổng kết và hân hoan khi còn dư ra một ít “tiền lời”, giống như lộc hên năm mới...

Mỗi năm, phải mất ba bốn ngày ròng cho chuyện gói và nấu bánh. Đó là những ngày mà đời sống thường nhật của chúng tôi bị xáo trộn. Mới ba bốn giờ sáng là có người đập cửa rầm rầm giao thịt, giao nếp... nếu không thì má cũng thức sớm lục đục, rầm rầm trong bếp nhằm chuẩn bị mọi thứ hoặc đãi đậu, lau lá... , tụi tôi muốn ngủ thêm chút xíu cũng khó lòng. (Ấy là chưa kể đến bữa cơm bình thường cũng không thể có trong những ngày này, mạnh đứa này, đứa đó tự lo !)

(Còn tiếp...)

3. Quanh bếp lửa hồng - ĐOÀN KHOA

...Năm nọ, chị H. từ Pháp ghé thăm nhà tôi đúng dịp gói bánh.

Cả nhà cuống lên không biết mời chị ngồi đâu vì bộ xa-lông duy nhất đã bị xếp chồng và đẩy vào xó bếp cho gọn... Thế là chị “xà” xuống gần chỗ má ngồi, quan sát và phụ bà gói bánh.

Quá buổi cơm trưa, chị than đói bụng, nhưng vẫn muốn ở lại “học nghề”, chị tự xuống bếp, tự tay lục lọi,... xui sao, chỉ còn cơm nguội và lon muối mè... thôi thì dùng “tạm” !

Xấu hổ và bối rối trước tình huống trên, tôi cứ “đực ra” nhìn chị H. thoải mái, muốn làm gì thì làm.

Vậy mà cho tới bây giờ, thỉnh thoảng chị H. vẫn nhắc tới kỷ niệm “ấn tượng” ấy mỗi khi gửi thiệp hoặc gọi về chúc Tết:

- Chị luôn nhớ không khí hết sức đầm ấm trong gia đình em, nhớ lúc mẹ em gói bánh, nhớ tô cơm muối mè, nhớ đủ thứ...! Năm nay em nhớ nhắc bác gói bánh nhe, chỉ có như vậy mới thực sự là Tết !
Chị H. đã vô tình nhắc tôi một điều mà trước đây vì quá ơ hờ nên tôi không để ý rằng má còn khỏe, rằng bà vui sống và bà đã làm một chuyện hết sức quan trọng là gìn giữ hơi ấm cho gia đình đồng thời bảo lưu một phong tục....

Tôi bỗng nhớ tới anh chàng ca sĩ người Thượng tên là K’Long Hagim trong “Ngày Hội Âm Nhạc / Fête de la Musique” mà tôi đã dựng ở Viện Trao Đổi Văn Hoá Với Pháp cách đây nhiều năm.

Trong chương trình này, anh hát một bài hay không chịu được, bài hát mang tên “Quanh bếp lửa hồng”.

Tôi không hiểu lời ca vì anh hát bằng tiếng dân tộc, thế nhưng tôi tin mình “hiểu” một cách chính xác rằng bài hát không nói về tình yêu nam nữ, cũng chẳng khát vọng xa vời hay vươn tới tương lai..., đó chỉ là niềm hạnh phúc hết sức bình thường nhưng rất mênh mông khi gia đình đoàn tụ, khi được sống trên chính quê hương của mình bên cạnh những người thương yêu.

...

Tôi mở mắt ra.

Những tấm bảng hiệu màu mè tiếp tục tịnh tiến.

Con đường xe vẫn kẹt cứng !

“...Chiều nay mưa còn rơi Chiều nay bếp hồng đang còn say Chiều nay vui sống trong tình yêu. Nhớ phút vui không nguôi. Nào ai xa ngàn nơi. Kìa bao mái nhà đang chờ ai Kìa bao bếp hồng đang còn tươi Thương nhớ lên đầy vơi...”(*)

Tiếng hát của Thanh Tuyền tiếp tục vang – tiếng hát không giống bất kì ai, không lẫn vào đâu được - vẫn réo rắt và xúc động vô tả...

...

Tôi nôn mau về nhà...

Mặc dù còn gần hai tháng nữa mới Tết, nhưng tôi muốn nói ngay:

“Má á á a a a a ... Tết nhớ gói bánh nha !” - ...bằng một câu cụt ngủn !

Đoàn Khoa

tháng 11-2008

(*)Trích từ bài hát “Về dưới mái nhà” của nhạc sĩ Y Vân và Xuân Tiên